رامین اسکندری

مسئولیت اجتماعی، مؤلفه کلیدی در استراتژی‌های مدیریتی و توسعه پایدار مطرح است. این پژوهش به تبیین ارتباط افشای مسئولیت اجتماعی، رشد و ریسک در دو نمونه شرکت‌های سالم و درمانده مالی می‌پردازد. برای دستیابی به هدف پژوهش، داده‌های 309 شرکت فعال در بورس اوراق بهادار تهران، طی یک دوره 10 ساله از 1391 الی 1400 انتخاب و با استفاده از روش مقایسه میانگین و آزمون‌های آماری ویلکاکسون و تی وابسته فرضیه‌های پژوهش مورد آزمون و تحلیل قرار گرفتند. از آزمون فریدمن برای رتبه‌بندی میانگین افشای مسئولیت اجتماعی، رشد و ریسک در صنایع مختلف استفاده شده است. یافته‌ها نشان داد، افشای مسئولیت اجتماعی شرکت‌های سالم به صورت معناداری بیشتر از شرکت‌های درمانده مالی است. همچنین، رشد شرکت‌های سالم نسبت به شرکت‌های درمانده بالاتر و ریسک شرکت‌های سالم کمتر از ریسک شرکت‌های درمانده مالی می‌باشد. یافته‌ها نشان‌دهنده تأثیر مثبت افشای مسئولیت اجتماعی بر رشد و کاهش ریسک در شرکت‌ها است. همچنین تحلیل‌های اضافی نشان داد، صنعت فرآورده‌های نفتی بالاترین رتبه را در افشای مسئولیت اجتماعی، صنعت استخراج کانه‌های فلزی بالاترین رشد را در میان صنایع و صنعت کانی غیر فلزی بالاترین ریسک را در بین صنایع دارند. نتایج پژوهش تأکید می‌کند که شرکت‌های سالم به دلیل وضعیت مالی بهتر، می‌توانند منابع بیشتری برای برنامه‌های مسئولیت اجتماعی صرف کنند و که موجب بهبود عملکرد و کاهش ریسک آن‌ها می‌شود. درواقع افشای مسئولیت اجتماعی یک ابزار استراتژیک برای رشد و پایداری شرکت‌ها در شرایط اقتصادی چالش‌برانگیز و در نتیجه مدیریت ریسک در بازار سهام است.

در چارچوب نظریه نهادی، فرهنگ سازمانی به عنوان یکی از عوامل تأثیرگذار بر رفتار سازمانی شناخته می شود که می تواند ریسک سقوط قیمت سهام را تحت تأثیر قرار دهد. بررسی تأثیر فرهنگ سازمانی بر ریسک سقوط قیمت سهام هدف اصلی این پژوهش است. داده های مالی 124 شرکت فعال در بورس اوراق بهادار تهران طی یک بازه زمانی 10ساله از سال 1391 تا 1400 جمع آوری و برای آزمون فرضیه از روش رگرسیون خطی چندمتغیره و الگوی داده های ترکیبی استفاده شده است. فرهنگ سازمانی از طریق ربع های چهارگانه (کنترل محور، خلاقیت محور، همکاری محور و رقابتی محور) با استفاده از رویکرد تجزیه وتحلیل متنی و مجموعه نرم افزار هایAdobe Acrobat ، Microsoft Edge و Ocr (تحت زبان برنامه نویسی پایتون) مورد سنجش قرار گرفت. مطابق فرضیه ها، یافته ها نشان داد فرهنگ سازمانی در قالب ربع های کنترل محور، خلاقیت محور، همکاری محور و رقابتی محور، ریسک سقوط قیمت سهام را تحت تأثیر قرار نمی دهد، اما در در سطح اطمینان 90 درصد، فرهنگ سازمانی همکاری محور و خلاقیت محور ریسک سقوط قیمت سهام را به طور مثبت تحت تأثیر قرار می دهند. برخلاف دیدگاه نظریه نهادی، نتایج نشان داد در محیط اقتصادی ایران، فرهنگ سازمانی نمی تواند بر رفتار مدیران فرصت طلب شرکت ها اثرگذار باشد تا در انباشت یا افشای اخبار بد توسط آنها تغییری صورت بگیرد. اندازه گیری فرهنگ سازمانی تحت رویکرد تجزیه وتحلیل متنی در قالب چهار ربع فرهنگی و بررسی تأثیر آن بر ریسک سقوط قیمت سهام به درکی بهتر از رابطه بین فرهنگ سازمانی و ریسک سقوط قیمت سهام کمک می کند.  

ریسک سقوط قیمت سهام که احتمال کاهش شدید و ناگهانی قیمت را نشان می دهد، تحت تاثیر ریسک درماندگی مالی قرار می گیرد و هزینه های نمایندگی این ارتباط را تشدید می کند. بررسی تجربی این موضوع هدف پژوهش حاضر است. برای دستیابی به هدف پژوهش، داده های 211 شرکت فعال در بورس اوراق بهادار تهران، طی یک دوره 10 ساله از 1391 الی  1400  انتخاب و برای آزمون فرضیه از روش رگرسیون خطی چند متغیره و الگوی داده های ترکیبی استفاده شده است. یافته ها نشان داد، ریسک درماندگی مالی (معیار مبتنی بر اطلاعات بازاری)، موجب افزایش ریسک سقوط قیمت سهام نمی شود. همچنین، وجود هزینه های نمایندگی ارتباط بین ریسک درماندگی مالی و ریسک سقوط قیمت سهام را تشدید نمی کند. علاوه بر این آزمون و تحلیل های اضافی نشان داد ریسک درماندگی مالی (معیار مبتنی بر اطلاعات حسابداری آلتمن) موجب افزایش ریسک سقوط قیمت سهام (معیار چولگی منفی بازده سهام) می شود. بررسی تاثیر هزینه های نمایندگی بر ارتباط بین ریسک درماندگی مالی و ریسک سقوط قیمت سهام و اندازه گیری ریسک سقوط با دو معیار چولگی منفی بازده سهام و نوسان پایین به بالا، ریسک درماندگی مالی با دو معیار مرتون و آلتمن،  همچنین تعدیل هزینه های نمایندگی هر شرکت، با متوسط صنعت، نوآوری پژوهش تلقی می شود.