نیلوفر کرباسی عامل

شخصیت اصلی و وقایع پیرامون آن در انیمیشن ها بیشترین تأثیر را بر مخاطب دارد. ازآنجاکه خانواده یک واحد اجتماعی است، حضور افراد آن در کنار شخصیت اصلی و برخورد و ارتباط دوسویه آن ها با یکدیگر، مخاطب را که با آن شخصیت همذات پنداری نموده تحت تأثیر قرار می دهد. بنابراین با توجه به اهمیت جایگاه خانواده در لحظه های بحرانی و تصمیمات سرنوشت ساز، تصویرسازی و ویژگی های رفتاری و بصری شخصیت اصلی بررسی شده است. پژوهش حاضر با هدف شناخت تصویرسازی و جایگاه خانواده در موقعیت آستانه ای شخصیت اصلی، به بررسی دو انیمیشن موآنا و افسون برمبنای نظریه میخائیل باختین، فیلسوف و متفکر روسی قرن بیستم، پرداخته است. موقعیت آستانه یا پیوستار زمانی مکانی، یکی از مفاهیم اصلی اندیشه باختین است که با عناصر رخداد، کنش، آگاهی، لحظه بحرانی، عرف شکنی، تقابل دوگانه، تصمیم نهایی و نوزایی تعریف می شود. نوع پژوهش، کیفی و تحلیل داده های مشاهده ای و متنی با استفاده از روش توصیفی تحلیلی انجام گرفته است. تصویرسازی و ویژگی های رفتاری شخصیت اصلی با توجه به کنش در موقعیت های مختلف، شباهت ها و تفاوت هایی با اعضای خانواده دارد که نزدیکی یا مغایرت جهان بینی شخصیت را با اعضای خانواده برجسته می نماید. از یافته های حاصل از پژوهش نتیجه می شود، شخصیت اصلی نسبت به رخدادی خاص و سرنوشت ساز کنش هایی را نشان می دهد و بر آستانه گرفتن تصمیم نهایی در لحظه بحرانی قرار می گیرد، هر یک از اعضای خانواده نیز کنش هایی را در نقش حامی یا مخالف نسبت به او نشان می دهند. با وجود مشترک بودن هدف همه اعضای خانواده اما نقطه برخورد جهان بینی های گوناگون منجر به شکل گیری محدودیت ها در قالب وضع قوانین از طرف بزرگِ خانواده و قبیله می گردد که با شکل گیری تقابل های دوگانه، شخصیت اصلی برای نهایی نمودن تصمیم سرنوشت ساز خود مجبور به شکستن برخی از این قوانین و عرف ها می شود. درنهایت با خلق موقعیتی شگفت آور که منجر به نوزایی می گردد، مخالفان با تغییر جهان بینی و دیدگاه خود، از شخصیت اصلی حمایت و پشتیبانی می کنند.

در سال های اخیر شخصیت های مؤنث در نقش شخصیت اصلی انیمیشن ها توانسته اند با تصمیمات سرنوشت ساز در بحران ها و موقعیت های خاص، حس باورپذیری و همذات پنداری مخاطبین را تقویت نمایند. بنابراین و با در نظر گرفتن گروه سنی مخاطب، بررسی عناصر جذابیت و باورپذیری شخصیت های اصلی در انیمیشن های مطرح به ویژه تولیدات اخیر شرکت والت دیزنی اهمیت می یابد. مسئله ی مهم نحوه یا چگونگی تصویرسازی این شخصیت ها با توجه به وقایع و نقاط عطف داستان است. این پژوهش با استفاده از روش توصیفی_تحلیلی، به شیوه ی اسنادی و بر اساس هدف پژوهش که شناخت تصویرسازی شخصیت اصلی مؤنث برمبنای نظریه موقعیت آستانه ای باختین است؛ به بررسی شش شخصیت اصلی در انیمیشن های شجاع، یخ زده، زوتوپیا، موآنا و افسون پرداخته است. با مشخص نمودن مراتب موقعیت آستانه ای باختین و یافته های حاصل از ویژگی های رفتاری، بصری و تصویرسازی شخصیت، چنین نتیجه می شود که؛ تصویرسازی و کنش های شخصیت اصلی در جهت تقویت پیام داستان و روشن نمودن تلاش او در رسیدن به اهداف و آرزوهایش در هماهنگی با لحظه ی بحرانی و تصمیم نهایی تعریف می شود. به طوری که شخصیت با قرار گرفتن در موقعیت آستانه ای بتواند پیام داستان را به مخاطب انتقال دهد و بیش ترین تأثیر را در باورپذیری او داشته باشد.