معصومه مصطفوی

امروزه حساسیت اضطراب نقش مهمی در زندگی و احساس درماندگی انسان ها دارد. از طرف دیگر؛ ذهن آگاهی می تواند به افراد کمک کند تا بتوانند احساس درماندگی کمتر داشته باشند. هدف پژوهش حاضر، اثربخشی رویکرد شناختی رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی بر درماندگی آموخته شده و حساسیت اضطرابی دانش آموزان دختر پایه نهم شهر زابل است. این پژوهش از نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل می باشد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانش آموزان دختر پایه نهم شهر زابل می باشد. بر اساس گزارش مدیریت آموزش و پرورش شهر زابل، آمار دانش آموزان پایه نهم شهر زابل در سال تحصیلی 1403-1402؛ 890 دختر اعلام شد. 30 نفر از افراد مورد مطالعه برای نمونه و به صورت نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه حساسیت اضطرابی، فلوید و همکاران (2005)، پرسشنامه درماندگی آموخته شده سورنتی و کاستا (2014) و پروتکل آموزشی شناخت رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی (خدابخش پیرکلانی و جمارونی، ۱۳۹۲) بود. برای تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها از تحلیل کواریانس استفاده شد. نتایج یافته ها نشان داد رویکرد شناختی رفتاری مبتنی بر ذهن آگاهی بر درماندگی آموخته شده و حساسیت اضطرابی دانش آموزان دختر تاثیر دارد. نتیجه گیری: معلمان و خانواده ها با باور ارزشمندی و احساس امنیت به نوجوانان، احساس بی اعتمادی و درماندگی را از آنان دور کنند.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی تحریکات چندحسی و توانبخشی شناختی بر وضعیت ذهنی، حافظه بالینی و اختلال خواب در زنان سالمند دارای نقایص شناختی انجام شد. روش پژوهش: پژوهش حاضر به صورت نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون - پس آزمون با گروه گواه و پیگیری انجام شد. جامعه آماری 30 نفر از سالمندان زن مراجعه کننده به سراهای سالمندان شهر تهران بودند که به روش تصادفی ساده به دو گروه آزمایش و گواه، تقسیم شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های وضعیت ذهنی فولشتاین (1975)، پرسشنامه حافظه بالینی وکسلر بلوبر (1939)، پرسشنامه کیفیت خواب پیترزبورگ بویس و همکاران (1989) و پرسشنامه نقایص شناختی (استاندارد بررسی های کشوری وزارت بهداشت و مرکز آمار ایران) استفاده شد. داده ها، با استفاده از نرم افزار SPSS-21 آزمون های تحلیل واریانس آمیخته تحلیل شد. یافته ها: طبق نتایج تحریکات چندحسی و توانبخشی شناختی بر بهبود وضعیت ذهنی (58/28=F، 001/0>P)، حافظه بالینی (27/20=F، 001/0>P)، و اختلال خواب (12/43=F، 001/0>P) در سالمندان دارای نقایص شناختی اثر معنادار دارد (01/0>P). اندازه اثربخشی توانبخشی شناختی در مقایسه با تحریکات چندحسی بر وضعیت ذهنی و حافظه بالینی سالمندان، بیشتر است (01/0>P)؛ اما میزان اثربخشی تحریکات چندحسی بر اختلال خواب سالمندان بیشتر از اثربخشی توانبخشی شناختی است (01/0>P). نتیجه گیری: می توان از این روش برای بهبود توان شناختی و در نتیجه کیفیت زندگی سالمندان به صورت مستقل و همراه با درمان های شناختی بالینی و تحت بالینی بهره جست.