یوآخیم شرودر

پژﻭﻫﺶ حاضر، اثربخشی مداخله مبتنی بر آموزش ابزارهای ذهن بر کارکردهای اجرایی و مهارت های پیش نیاز تحصیلی کودکان در معرض خطر ناتوانی های یادگیری را با روش ﻧیﻤﻪ ﺁﺯﻣﺎیﺸی و طرح پیش آزمون، پس آزمون، پیگیری و گروه کنترل مورد بررسی قرار داده است. جامعه آماری، کودکان 5-6 ساله شهر اصفهان بودند. بر اساس روش نمونه گیری هدفمند و در دسترس، با سه مرحله غربالگری، ابتدا 168 کودک شناسایی و با بررسی تاریخچه رشدی و مصاحبه تشخیصی، 61 کودک باقی ماندند که آزمون های وکسلر، کارکردهای اجرایی بریف و چک لیست تشخیصی اجرا شد. ۳۲ کودک با تشخیص متخصصان انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش، 30 جلسه مداخله دریافت کرد که به صورت گروه های پنج نفری در کلینیک روان شناختی و مشاوره اجرا شد. داده ها با آزمون تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر تحلیل شد. یافته ها نشان داد در متغیرهای کارکردهای اجرایی مانند تنظیم رفتار_فراشناخت، مهارت های پیش نیاز خواندن و املا تفاوت معنادار بین گروه آزمایش و کنترل وجود دارد. در مرحله پیگیری اثر مداخله همچنان ماندگار بود. اما ابعاد مهارت های پیش نیازنوشتن و ریاضی تأیید نشد. نتایج نشان می دهد برنامه های مداخله ای در حوزه های شناختی و پیش نیاز تحصیلی، موجب پیشگیری از گسترش اختلالات یادگیری خاص، به ویژه در زمینه خواندن و املا می شود.

ارتقاء توانایی های شناختی و تنظیم هیجانی کودکان سنین پیش از دبستان در معرض خطر ابتلا به اختلال های عصب روان شناختی تحولی، با تقویت شیوه های والدگری امکان پذیر است. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله زودهنگام خانواده محور بر تغییر نگرش مادران، پیامدهای والدگری و بهزیستی روان شناختی کودکان در معرض خطر ناتوانی های یادگیری تحولی انجام شد. این مطالعه از لحاظ هدف، کاربردی و از جنبه گردآوری اطلاعات، نیمه آزمایشی (پیش آزمون، پس آزمون، گروه کنترل) بود. جامعه آماری شامل کلیه مادرانی بود که کودکان آنان به دلیل مشکلات شناختی و رفتاری-هیجانی به مراکز مشاوره شهر اصفهان ارجاع و تشخیص در معرض خطر مشکلات یادگیری دریافت کرده اند. بر اساس روش نمونه گیری در دسترس و ملاک های ورودی، 32 نفر از مادران به مطالعه وارد شدند. ابزارهای تحقیق شامل: پرسشنامه های ارزیابی برنامه مداخله ای مبتنی بر قلب پرورش یافته مک گریلز و همکاران (2022)؛ بهزیستی روان شناختی کودک دهقانی (1392) و مشکلات رفتاری کودکان پیش دبستانی شهیم و یوسفی (1378) بود. مادران گروه آزمایش 8 جلسه مداخله مبتنی بر رویکرد قلب پرورش یافته را دریافت کردند و داده ها با آزمون تحلیل کوواریانس مانکوا در نرم افزارSPSS-24 تحلیل شد. یافته ها نشان داد بین میانگین نمرات گروه های مورد مقایسه تفاوت معناداری وجود دارد و تغییرات در متغیر بهزیستی روان شناختی کودکان (52%)؛ متغیر تغییر نگرش والدین در مولفه های عامل کلی (27%)؛ بازداری (19%) و پاداش (14%) متأثر از مداخله خانواده محور بوده است. مقادیرF در سطح 05/0P< نیز معنادار است. نتایج نشان می دهد موثرترین خدمات، مداخله هایی هستند که بر نقش خانواده در درمان تاکید دارند و با انجام اقدامات موثر برای کودکان در معرض خطر، به پیشگیری از گسترش اختلال ها، کاهش پیامدهای منفی والدگری و بهزیستی روان شناختی کودکان می پردازند.

زمینه و هدف: کودکان دارای مشکلات در سازش یافتگی رفتاری- هیجانی، نیازمند حمایت و شیوه های متفاوت جهت شکل دهی رفتار مطلوب و پیشگیری از آسیب های روان شناختی هستند. بنابراین روی آوردهای والدگری در راستای کاهش مشکلات سازشی کودکان با نیازهای خاص و بهزیستی روان شناختی والدین در حال توسعه هستند. بدین ترتیب این پژوهش با دو هدف انجام شد؛ ابتدا به معرفی و کاربرد روی آورد قلب پرورش یافته در والدگری کودکان با نیازهای خاص پرداخته شد و سپس اثربخشی این مداخلات مورد بررسی قرار گرفته است. روش: روش پژوهش مرور نظام مند بود که با روش نمونه گیری هدفمند و دستورالعمل پریزما (2010) انجام شد. متون نوشتاری در پایگاه های اطلاعاتی Google Scholar، Eric، SSRN، Wiley، PubMed با کلیدواژه های The nurtured heart approach، Intervention، Parenting، Parent education programs جستجو شد. ابتدا 1421منبع و پس از غربالگری تعداد 32 منبع (22 پژوهش؛ 10 کتاب) یافت شد که مطابق با ملاک های ورود و خروج، 19منبع انتخاب شدند. یافته ها: یافته ها نشان داد 13 پژوهش که مبتنی بر روی آورد قلب پرورش یافته که در سال های 1997 تا 2022 با حجم نمونه کل 1409 انجام شده اند بر کاهش علائم رفتاری کودکان با اختلالات یادگیری، نافرمانی مقابله ای، اختلال رفتار هنجاری، و نارسایی توجه- فزون کنشی اثربخش بوده است و در سایر متون بررسی شده نیز این روی آورد روان شناختی و خانواده محور تأیید شده است. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نظام مند نشان داد روی آورد قلب پرورش یافته مبتنی بر تعامل والد-کودک است و با آگاهی بخشی و آموزش والدین در پرورش کودکان دارای رفتارهای سازش نایافته، موجب سازش یافتگی و ارتقاء مهارت های رفتاری- اجتماعی این کودکان می شود. بنابراین پیشنهاد می شود این روی آورد در والدگری کودکان با نیازهای خاص در ایران مورد توجه قرار گیرد.