لیلی قندی

ترجمه ی شعر یکی از پیچیده ترین شاخه های ترجمه است که مستلزم انتقال دقیق معنا، تصویرهای شعری و ویژگی های زیبایی شناسانه از زبان مبدأ به زبان مقصد می باشد. این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی، به بررسی ترجمه ی عربی گزیده ای از اشعار فروغ فرخزاد در کتاب مختارات من الشعر الفارسی الحدیث، اثر محمد نورالدین عبدالمنعم، می پردازد. چارچوب نظری پژوهش، مبتنی بر دو نظریه است: نظریه ی هنجارهای گیدئون توری و نظریه ی ترجمه ی معنایی و ارتباطی پیتر نیومارک. توری با دسته بندی هنجارهای ترجمه به سه نوع آغازین، مقدماتی و عملیاتی، به نقش عوامل زبانی و فرهنگی در روند ترجمه می پردازد؛ در حالی که نیومارک میان دو رویکرد ترجمه ی معنایی (وفادار به متن مبدأ) و ترجمه ی ارتباطی (متمرکز بر مخاطب مقصد) تمایز قائل می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که ترجمه ی بررسی شده عمدتاً از رویکرد ارتباطی نیومارک پیروی کرده و با بومی سازی عناصر زبانی و فرهنگی، در پی انتقال پیام اشعار به مخاطب عرب زبان بوده است. با این حال، در برخی مواضع، انتقال کامل معنا و ظرافت های زیبایی شناسانه محقق نشده است که این امر، بیانگر چالش ها و محدودیت های ذاتی ترجمه ی شعر می باشد. این مطالعه، بر ضرورت بهره گیری آگاهانه از نظریه های ترجمه در ارتقاء کیفیت ترجمه های ادبی، به ویژه در حوزه ی شعر، تأکید می ورزد.

هویت و ملت ایران فقط مربوط به ساختار و تمدن سازی این سرزمین دوران باستان و قبل از  تاریخ نیست، این ملت با ظهور اسلام و رسالت آخرین پیامبر عظیم الشان، به دیانت مقبول، که همان اسلام است گروید و در تمدن اسلامی سهم اساسی یافت. هویت ایرانی با تمام مختصات و خصوصیات اسلامی به هم آمیخت و تکامل پیدا کرد که زبان عربی در این تکامل سهم بسزایی داشت. از این رو هدف این پژوهش چگونگی تأثیر و نقش زبان  عربی بر تحکیم  هویت ایرانی اسلامی است. لذا آموزش زبان عربی از چند جهت اهمیت دارد. الف: زبان عربی زبان دین و زبان فرهنگ اسلامی، قرآن و حدیث و نهج البلاغه است. درک مفاهیم و معارف اسلامی به زبان عربی وابسته است و بسیاری از دانش های مسلمانان به ویژه غیر عرب ها و ایرانی ها در این زمینه بر بستر زبان عربی قابل درک و بررسی است. ب: بخش گسترده ای از ساختمان زبان و ادب فارسی در گرو دانش کافی از زبان عربی است. بسیاری از دانشمندان زبان و ادبیات فارسی برای عرضه یافته های خود در گستره دانش زبان از زبان عربی سود برده اند. ج. زبان عربی زبان پیوند ملت های مسلمان دنیاست.