خلیل کولیوند

هدف: این مطالعه با هدف شناسایی و اولویت بندی عوامل کلیدی موفقیت در مراحل فرایند آینده نگاری راهبردی شامل پیش آینده نگاری، آینده نگاری و پسا آینده نگاری انجام شده است و تمرکز آن بر صنایع و سازمان های فعال در کشور ایران است.روش: پژوهش حاضر از نوع کاربردی و مبتنی بر روش توصیفی و تحلیلی است. ابتدا به شیوه کتابخانه ای و با لحاظ مراحل سه گانه فرایند آینده نگاری راهبردی، 43 عامل اثرگذار در موفقیت این فرایند شناسایی شدند (پیش آینده-نگاری:14عامل؛ آینده نگاری: 16عامل؛ پساآینده نگاری: 13عامل). در ادامه برای اولویت بندی عوامل شناسایی شده، به روش «انتخاب مبتنی بر معیار» 68 نفر از 28 صنعت مختلف گزینش شدند و با کمک ابزار پرسشنامه بسته، آراء آنها بر روی طیف پنج تایی لیکرت گرداوری شد.یافته ها: یافته های تحقیق، ضمن تایید اثرگذاری این عوامل در فرایند آینده نگاری راهبردی بر پایه آزمون تی-استیودنت، نشان می دهند که بر اساس مقادیر «شاخص ضریب تغییرات» درمرحله پیش آینده نگاری: 1)ایجاد توازن میان اکتشاف و بهره برداری(260/0) 2)برپایی کارگاه های آموزشی(276/0) 3)اعتماد سازی(283/0)، در مرحله آینده نگاری: 1)شناسایی و توجه به نقاط عطف(179/0) 2)طراحی پرسش های چه میشود-اگر(189/0) 3)تمرکز بر پیامدهای دسته دوم و سوم(224/0) و در مرحله پسا آینده نگاری: 1)تعیین چارچوب بنیادین برنامه ریزی(193/0) 2)پایش و بازخورد مستمر(206/0) 3)سرمایه گذاری روی یک ایده غیرمحتمل(209/0) عوامل کلیدی و اولویت دار در فرایند آینده نگاری راهبردی هستند.نتیجه گیری: دستیابی به عوامل کلیدی اثرگذار در فرایند آینده نگاری راهبردی، می تواند مدیران و برنامه ریزان را در راستای تخصیص بهینه منابع و زمان برای طراحی و پیاده سازی موفق این فرایند یاری دهد.

وقوع انقلاب اسلامی ایران، علاوه بر دمیدن جانی تازه در کالبد جامعه ایران، از منظر نشانه شناسی فرهنگی و سیاسی، نوید ظهور گفتمانی جهان گیر و بدیلی قدرتمند در سپهر گفتمان ها و نظام های سیاسی رایج دنیا بود. از آنجا که تحلیل و تخمین آینده فرا روی یک پدیده اجتماعی، مستلزم توجه به عوامل شکل دهنده و درون مایه آن پدیده است و با توجه به اینکه آموزه مهدویت و فرهنگ سیاسی برآمده از آن، نقشی مهم در شکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی و تداوم آن ایفا می کند، پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی- تحلیلی با هدف آینده پژوهی انقلاب اسلامی و نسبتش با آرمان شهر مطلوب آخرالزمانی یا دال مرکزی مهدویت، دلیل امکانی تداوم نظام جمهوری اسلامی را در آینده واکاوی کرده که بر اساس رویکردهای هنجاری و اکتشافی گفتمان مذکور بررسی شده است. در رویکرد اکتشافی، روندپژوهی مهدویت، بر پایه پذیرش این کلان گفتمان به عنوان یک باور اسلامی در میان مسلمانان تلقی گشته که به مرور بر تار و پود و غنای آن افزوده شده است؛ اما در رویکرد هنجاری مبتنی بر ترسیم چشم انداز انقلاب اسلامی، کلیدی ترین ارزش ها، آرمان ها و اهداف در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران، بر اساس چشم انداز مهدویت تصویر می شود. یافته های پژوهش نشان داده است که تداوم انقلاب اسلامی ایران و اتصال آن به جهان آینده در چشم انداز مطلوب نظام، با حفظ دو کلان مؤلفه ایجابی و وجودی انقلاب اسلامی، یعنی «رهبری و ولایت دینی» و «مردم سالاری» حول دال مرکزی آینده محور و تمدن ساز تشیع، یعنی «مهدویت» تداوم وجودی و توسعه مستمر خواهد یافت