محمدعلی سلیمان فلاح

یائسگی در زنان، با تغییرات هورمونی قابل توجهی همراه است که منجر به تغییرات جسمانی متعددی نظیر ضعف عضلانی، کاهش هماهنگی و کاهش ثبات وضعیتی می شود. یکی از پیامدهای مهم این دوره، کاهش تراکم استخوان است که خطر شکستگی پس از سقوط را به طور چشمگیری افزایش می دهد. بهبود تعادل ایستا و پویا، می تواند نقش مهمی در پیشگیری از سقوط و آسیب های ناشی از آن داشته و کیفیت زندگی را ارتقا دهد. با توجه به اهمیت تمرینات تعادلی و اثرات بالقوه راه رفتن با چشم بسته، مطالعه اثربخشی این روش ها در زنان یائسه ضروری است. این مطالعه با هدف بررسی اثر راه رفتن با چشم بسته بر تعادل ایستا و پویا در زنان یائسه انجام شد. این مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون و مدل کاربردی اثرسنجی انجام گردید. جامعه آماری شامل ۶۰ زن یائسه ۵۰ تا ۵۵ سال بود که به صورت در دسترس انتخاب شدند. شرکت کنندگان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی ۱۵ نفری راه رفتن با چشم بسته و گروه تمرین تعادلی متداول تقسیم شدند. تمرین ها در طی شش هفته، با سه جلسه در هفته و تحت نظارت برنامه ریزی شده اجرا شد. برای بررسی نرمال بودن و همگنی داده ها از آزمون شاپیرو - ویلک و لوین استفاده شد. تفاوت بین گروه ها با تحلیل واریانس دو عاملی بررسی گردید. نتایج نشان داد که هر دو روش تمرینی به طور قابل توجهی، تعادل ایستا و پویا را در زنان یائسه بهبود می بخشند. مقایسه گروه ها نشان داد که راه رفتن با چشم بسته و تمرینات تعادلی متداول اثرات مشابهی بر بهبود تعادل دارند. این نتایج نشان دهنده اثربخشی هر دو روش و امکان بهره گیری از آن ها در برنامه های تمرینی زنان یائسه است. با توجه به اثر مثبت و مشابه دو روش، استفاده از هر یک یا هر دو برنامه تمرینی مفید است. با این حال، به دلیل ریسک سقوط در راه رفتن با چشم بسته، توصیه می شود در صورت عدم امکان نظارت کامل، اولویت با تمرینات تعادلی متداول باشد تا ایمنی شرکت کنندگان تضمین شود و نتایج مطلوب حاصل گردد.

هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر یک دوره تمرین ثبات مرکزی با و بدون کنزیوتیپ برعوامل بیومکانیکی مؤثر بر سندروم متقاطع تحتانی زنان است. ۳۶ زن ۳۰ تا ۴۰ ساله مبتلا به عارضه ی سندروم متقاطع تحتانی به صورت در دسترس و تصادفی به سه گروه ۱۲ نفری با تیپ، بدون تیپ و کنترل تقسیم شدند. برای اندازه گیری شیب لگن، دامنه ی حرکتی ران و زانو، قدرت ایزومتریک فلکسورها و اکستنسورهای ران و زانو، استقامت عضلات شکم، انعطاف پذیری اکستنسورهای ستون فقرات، استقامت عضلات ناحیه ی مرکزی بدن به ترتیب از اینکلاینومتر، گونیامتر، دینامومتر، آزمون فلکشن تنه، آزمون راست کننده ی تنه و آزمون پلانک به طرفین تنه استفاده شد. برای ارزیابی فرضیات پژوهش از آزمون تحلیل کوواریانس و در صورت مشاهده ی اختلاف معنی دار از مقایسه ی چندگانه ی میانگین ها به وسیله ی آزمون تعقیبی بونفرونی استفاده شد. تفاوت بین گروه با تیپ و کنترل در شیب لگن، دامنه ی حرکتی همسترینگ، راست رانی، قدرت فلکسور زانو و ران و اکستنسور ران معنی داربود(0.05≥p) . تفاوت بین گروه بدون تیپ و کنترل در شیب لگن، دامنه ی حرکتی راست رانی، اکستنسورهای ستون فقرات معنی داربود(0.05≥p). تفاوت بین گروه تمرین با و بدون کنزیوتیپ در دامنه ی حرکتی همسترینگ، سوئزخاصره، قدرت فلکسور زانو و ران، اکستنسور و اداکتور ران، استقامت عضلات شکمی، ناحیه ی مرکزی معنی دار بود(0.05≥p). نتایج نشان داد که انجام تمرین با تیپ نقش مؤثری در کاهش عارضه ی سندروم متقاطع تحتانی داشته است، لذا پیشنهاد می شود از تیپ به عنوان روشی غیر تهاجمی و کم هزینه همزمان با تمرین استفاده شود.