مرجان نیرومند

هدف این مقاله، بررسی تأثیر جهت گیری زیست محیطی بر عملکرد پایدار، به ویژه در مجتمع صنعتی سپاهان باتری، با تأکید بر نقش میانجی مدیریت زنجیره تأمین سبز و نوآوری سبز است. جامعه آماری بررسی شده، کارکنان مجتمع صنعتی سپاهان باتری با تعداد 1200 نفر و حجم نمونه 231 نفر و روش نمونه گیری، قضاوتی است؛ یعنی افرادی که بیشتر در زمینه زنجیره تأمین، نوآوری و تحقیق و توسعه اطلاع داشتند و مدیران بخش های مختلف انتخاب شدند. در پژوهش حاضر داده ها و اطلاعات از پرسش نامه های استاندارد جهت گیری زیست محیطی، عملکرد پایداری، شیوه های مدیریت زنجیره تأمین سبز و نوآوری سبز و فشار نهادی جمع آوری شده اند. پایایی پرسش نامه ها با استفاده از روش آلفای کرونباخ و روایی آن با روش محتوایی و KMO تأیید شد. نتایج نشان داد جهت گیری زیست محیطی، شیوه های مدیریت زنجیره تأمین سبز و نوآوری سبز بر عملکرد پایدار تأثیر معناداری دارد. همچنین شیوه های مدیریت زنجیره تأمین سبز و نوآوری سبز، تأثیر معناداری بر عملکرد پایدار دارد. جهت گیری زیست محیطی نیز تأثیر معناداری بر عملکرد پایدار با نقش میانجی شیوه های مدیریت زنجیره تأمین سبز و نوآوری سبز دارد. همچنین جهت گیری زیست محیطی، تأثیر معناداری بر شیوه های مدیریت زنجیره تأمین سبز و نوآوری سبز با نقش تعدیل گری فشار نهادی دارد.

امروزه در ایران رویدادهایی همچون تحریمهای اقتصادی، تورم و بیکاری، قدرت خرید مصرف کنندگان را کاهش داده و از سوی دیگر تولیدکنندگان را با مشکلات تأمین مواد اوّلیه و هزینه های تولید روبرو ساخته است. در این شرایط صنایع کوچک و متوسط نسبت به صنایع بزرگ نیاز به توجه بیشتری دارند، زیرا این صنایع علیرغم خاصیت انعطاف پذیری و اشتغال زایی، نیازمند نوآوری برای ماندن در عرصه رقابت می باشند. در این شرایط، نوآوری باصرفه می تواند مناسب باشد که به پایداری و ایجاد منافعی برای جامعه نیز توجه دارد. لذا هدف مقاله حاضر، مدل سازی پویای توانمندسازهای نوآوری باصرفه در صنایع کوچک و متوسط تولیدکننده لوازم خانگی است. ابتدا با مرور ادبیات، توانمندسازها شناسایی شده و در پرسشنامه ای در اختیار 200 نفر از خبرگان صنعت قرار گرفته و با تحلیل عاملی اکتشافی، بارهای عاملی مشخص شده و درنهایت، اقدام به مدل سازی پویای متغیّرها شده است. بر اساس نتایج، از مهم ترین توانمندسازها در نوآوری باصرفه، حمایت مدیریت است که منجر به استفاده از ظرفیت های محلّی و به کارگیری رویکرد مدولار در تولید شده و هزینه دسترسی به عوامل تولید را کاهش می دهد. سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه به شناسایی مواد اوّلیه ارزان تر، طراحی های خلاقانه و ایمن تر منجر شده و توجه به مسائلی اجتماعی و مسائل زیست محیطی نیز به اهداف این نوآوری کمک خواهد نمود.