مجتبی ذوالفقاری

پیوند میان توسعه مالی و توسعه انسانی از مقوله های مهم و اساسی در روند دستیابی به توسعه می باشد. در فرایند توسعه  دستیابی به زندگی بهتر و افزایش رفاه با تمرکز بر دسترسی به یک زندگی مادی آبرومند، سلامت و دسترسی به دانش حاصل می شود. این مطالعه به بررسی ارتباط توسعه مالی و توسعه انسانی متمرکز شده است. سه شاخص سنجش توسعه مالی شامل نسبت بدهی های نقدی سیستم مالی بر تولید ناخالص داخلی، نسبت دارایی بانک های تجاری بر کل دارایی سیستم بانکی و نسبت اعتبارات اختصاص یافته به بخش خصوصی بر تولید ناخالص داخلی، با اطلاعات مربوط به شاخص توسعه انسانی و شاخص های توسعه مالی در برخی کشورهای درحال توسعه ارزیابی شده است. با منظور نمودن متغیرهای کنترلی نهادی، اجتماعی و اقتصادی و در قالب یک مدل اقتصاد سنجی در چارچوب مدل های پانل دیتا،  برآوردها نشان می دهد که در کشورهای درحال توسعه، از سه شاخص توسعه مالی، تنها شاخص نسبت دارایی بانک های تجاری بر کل دارایی سیستم بانکی دارای ارتباط معنادار و مستقیم با شاخص توسعه انسانی دارد. نتایج نشان داد که در کشورهای درحال توسعه شاخص کارایی حاکمیت، ارتباط معناداری با HDI ندارد، اما دو متغیر کنترلی دیگر، یعنی نسبت جمعیت شهری به کل جمعیت و درآمد ملی سرانه (برحسب PPP) ارتباط مستقیم و قوی با HDI دارند.  

 هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر تلفیق راهبرد تدریس مبتنی بر واقعیت (برگرفته از طرح دانشگاه امیدآفرین و پیشران اقتصاد دانش بنیان) بر یادگیری خود راهبر و اشتیاق تحصیلی دانشجویان رشته مهندسی مکانیک، دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه اراک بوده است. روش پژوهش، نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون- پس آزمون با گروه شاهد بوده است. جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه دانشجویان رشته مهندسی مکانیک دانشگاه اراک در سال تحصیلی 1402-1401 بود. تعداد 28 نفر از دانشجویانی که درس مخازن تحت فشار را در نیمسال دوم سال تحصیلی اخذ کرده بودند، به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و سپس نمونه منتخب، به صورت تصادفی در قالب گروه های آزمایش (14 نفر) و شاهد قرار (14 نفر) قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها از پرسش نامه یادگیری خود راهبر فیشر و همکاران و پرسش نامه اشتیاق تحصیلی گونیوس و کوزو استفاده شد. گروه آزمایش طی 26 جلسه با استفاده از راهبرد تدریس مبتنی بر واقعیت درس مخازن تحت فشار را با تلفیق راهبرد تدریس مبتنی بر واقعیت آموزش دیدند و گروه شاهد، به شیوه معمول و حضور در کلاس های حضوری دانشگاه، آموزش دیدند. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از روش تحلیل کواریانس چندمتغیری استفاده شد. یافته ها نشان داد که پس از تعدیل نمرات پیش آزمون، تفاوت معنا داری بین گروه آزمایش و شاهد در متغیرهای یادگیری خود راهبر و اشتیاق تحصیلی وجود دارد. بنابراین نتایج این پژوهش، بیانگر این نکته است که با توجه روش های یادگیری فراگیران نسل جدید، در صورتی که از راهبرد تدریس مبتنی بر واقعیت برای این افراد استفاده شود، نقش مهمی در افزایش یادگیری خود راهبر و اشتیاق تحصیلی دانشجویان خواهد داشت و این امر، انتقال یادگیری را در سایر موقعیت ها فراهم می سازد.

پژوهش حاضر با هدف بازنمایی ادراک و تجارب زیسته اعضای هیات علمی دانشگاه از راهبرد تدریس مبتنی بر واقعیت در طرح فردای روشن آموزش عالی به روش کیفی و با استفاده از رویکرد پدیدارشناسی انجام شد. از روش تحلیل مضمون یا تحلیل تماتیک برای تحلیل دادههای پژوهش استفاده شد. مشارکت کنندگان بالقوه پژوهش شامل کلیه اعضای هیئت علمی دانشگاه اراک بود که تجربه تدریس در طرح فردای روشن آموزش دانشگاه آینده در دانشگاه اراک داشته و در دوره های آموزشی و توانمندسازی اجرای این طرح شرکت داشتند. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و معیاری و براساس قاعده اشباع نظری تعداد 15 نفر از اعضای هیئت علمی دانشکده های فنی مهندسی، علوم پایه، علوم انسانی، کشاورزی و محیط زیست و علوم ورزشی به عنوان نمونه آماری انتخاب و اشباع نظری حاصل شد. برای جمع آوری داده ها از مصاحبه های نیمه ساختاریافته استفاده شد. نتایج کدگذاری و تجزیه و تحلیل تماتیک نشان داد که تجربه زیسته اعضای هیات علمی در قالب 66 مضمون پایه ، 16 مضمون سازمان دهنده و 3 مضمون فراگیر تعریف می شود. مضامین فراگیر و سازمان دهنده شامل ادراک و تجارب زیسته اعضای هیات علمی دانشگاه از تدریس مبتنی بر واقعیت(طراحی سناریو های واقعی و درگیرسازی، تعامل و درگیرسازی فراگیران، توسعه مهارتهای نرم؛ شکل گیری نوآوری علمی در بستر واقعیت، کارآموزی شناختی و یادگیری موقعیتی، بازی وارسازی محیط یادگیری)؛ فرصت های رویکرد تدریس مبتنی بر واقعیت(یادگیری مبتنی بر مسئله؛ اشتغال ، کارآفرینی و سرمایه گذاری صنایع؛ امیدآفرینی در نسل جدید؛ یادگیری همتا به همتا و تحول از دانستی؛