بررسی محتوای کتب درسی دوره ابتدایی بر اساس مؤلفه های حقوق کودک(مقاله پژوهشی وزارت بهداشت)
منبع:
رفاه اجتماعی سال ۲۵ زمستان ۱۴۰۴ شماره ۹۹
211-240
حوزههای تخصصی:
مقدمه: سال های کودکی دوران مهم و حساسی برای حمایت و تحقق حقوق کودکان است. نظام آموزشی به واسطه کتاب های درسی می تواند نقش مهمی در آموزش و به رسمیت شناختن حقوق کودکان در دوره ابتدایی ایفا نماید. هدف از انجام این پژوهش بررسی محتوای کتب درسی دوره اول ابتدایی براساس مولفه های حقوق کودک بود. روش: این پژوهش ترکیبی (کیفی و کمی) است. در بخش کیفی، اسناد بین المللی و ملی بررسی و مولفه ها و شاخص های حقوق کودک استخراج شد. همچنین از نتایج پژوهش طهماسب زاده شیخلرو همکاران(2022) به دلیل قرابت و جامعیت استفاده و چک لیستی طراحی شد که اعتبار آن توسط اساتید دانشگاه و دو متخصص حقوق کودک تایید گردید. در بخش کمی، 9 جلد کتاب درسی سال تحصیلی 1403 شامل (فارسی، علوم، هدیه و مطالعات) دوره اول ابتدایی به صورت هدفمند انتخاب و تحلیل شدند. واحد تحلیل شامل متن، تمرین ها و تصاویر بود که به صورت دستی شمارش شد. پایایی داده ها با روش اجرای مجدد و محاسبه ضریب توافق بین دو پژوهشگر مستقل انجام و مقدار آن 0/82 به دست آمد. برای تحلیل کمی داده ها از روش آنتروپی شانون استفاده گردید. یافته ها: نشان داد که در مجموع 9 کتاب بررسی شده دوره اول ابتدایی بیشترین ضریب اهمیت در بین مولفه های حقوق کودک، مربوط به مولفه حقوق اجتماعی(0/990) دارای بالاترین ضریب اهمیت و مولفه حقوق بهداشتی (0/248) دارای کمترین ضریب اهمیت بوده است. همچنین کتاب علوم پایه دوم و مطالعات پایه سوم به ترتیب بیشترین فراوانی و فارسی پایه اول کمترین توجه را به مولفه های حقوق کودک داشته اند. بحث: نتایج بیانگر عدم رعایت توازن، پراکندگی، توزیع نامتعادل، عدم پیوستگی و ناکافی بودن محتوای مورد نیاز درباره مولفه های حقوق کودک در محتوای کتاب های درسی دوره اول ابتدایی است که نشان دهنده بار اطلاعاتی ناکافی درباره مواد کنوانسیون حقوق کودک و نیازمند بازنگری و اصلاح است.