اکبر نصیری

شناسایی سازوکارهایی که بهزیستی روان شناختی را تضعیف می کنند، از اهداف مهم پژوهش در حیطه روان شناسی مثبت نگر است. این مطالعه با هدف بررسی نقش واسطه ای استرس خودتولیدشده و افسردگی در رابطه بین کمال گرایی و بهزیستی روان شناختی در دانشجویان دانشگاه های دولتی تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ انجام شد. طرح پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل دانشجویان دختر و پسر همه مقاطع دانشگاه های سراسری تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ بودند که ۴۱۲ نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت کنندگان به مقیاس های استاندارد کمال گرایی، بهزیستی روان شناختی، استرس خودتولیدشده و افسردگی پاسخ دادند. برای تحلیل داده ها از روش های آماری توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری استفاده شد. یافته ها نشان داد افسردگی به صورت کامل رابطه منفی بین کمال گرایی و بهزیستی روان شناختی را میانجی گری می کند، درحالی که استرس خودتولیدشده نقش واسطه ای معناداری نداشت. همچنین تمامی مسیرهای مستقیم به جز رابطه استرس خودتولیدشده با بهزیستی روان شناختی از نظر آماری معنادار بودند. این نتایج نقش محوری افسردگی را به عنوان سازوکار کلیدی ارتباط بین کمال گرایی و کاهش بهزیستی برجسته می سازد؛ بنابراین، طراحی مداخلات روان شناختی هدفمند برای کاهش افسردگی، به منظور بهبود بهزیستی روان شناختی دانشجویان و به ویژه آنان که دارای ویژگی کمال گرایی هستند، پیشنهاد می شود. یافته ها نشان داد که افسردگی به صورت کامل رابطه منفی بین کمال گرایی و بهزیستی روان شناختی را میانجی گری می کند، درحالی که استرس خود تولیدشده نقش واسطه ای معناداری نداشت. همچنین تمامی مسیرهای مستقیم به جز رابطه استرس خود تولیدشده با بهزیستی روان شناختی ازنظر آماری معنادار بودند. این نتایج نقش محوری افسردگی را به عنوان مکانیسم کلیدی ارتباط بین کمال گرایی و کاهش بهزیستی برجسته می سازد. بنابراین، طراحی مداخلات روان شناختی هدفمند برای کاهش افسردگی، به منظور بهبود بهزیستی روانشناختی دانشجویان و به ویژه آنان که دارای ویژگی کمال گرایی هستند، پیشنهاد می شود.

هدف این مطالعه بررسی ساختار عاملی، پایایی و روایی مقیاس صفت بخشایش بود. روش این پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل عاملی بود؛ به این منظور 404 نفر از دانش آموزان پسر مقطع متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی 99-98 از طریق نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و به مقیاس صفت بخشایش (TFC) بری و همکاران (2005) پاسخ دادند. ساختار عاملی مقیاس از طریق تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی، همسانی درونی ابزار توسط آلفای کرونباخ و روایی آن به روش همگرا با استفاده از ابزار مقیاس همدلی (EQ_EM) بار-آن (1997) مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت. هر کدام از شاخص های تحلیل عاملی تاییدی مقیاس مذکور ازجمله GFI، AGFI، NFI و CFI از مقدار مطلوب و مناسبی برخوردار بودند. ضریب آلفای کل پرسشنامه نیز 79/0 و همچنین ضریب گاتمن برای کل مقیاس 85/0 به دست آمد. بارهای عاملی تمام آیتم ها بالاتر از 55/0 و از نظر آماری در سطح 001/0>p معنادار بود. روایی همگرا با مقیاس همدلی به مقدار 54/0 در سطح 001/0>p نیز معنادار گزارش شد؛ بنابراین با توجه به برازش مطلوب مدل، روایی مناسب و اعتبار بالای مقیاس صفت بخشایش، می توان از آن جهت بررسی و سنجش بخشایش بین فردی در دانش آموزان نوجوان ایرانی استفاده کرد.

پژوهش حاضر با هدف آزمون نقش واسطه ای نشخوار گری فکری، همدلی و بخشایش در رابطه هدف گزینی اجتماعی و سازگاری با مدرسه انجام شد. در پژوهش حاضر، 404 دانش آموز پسر در مقطع متوسطه اول با روش نمونه گیری خوشه-ای چندمرحله ای انتخاب و به مقیاس اهداف پیشرفت اجتماعی ( ریان و شیم، 2008)، نشخوارگری فکری درباره یک خطای بین فردی (وید، ووگل و گلدمن ، 2008) همدلی ( بار-آن، 1997)، صفت بخشایش (بری، وورثینگتون، اوکانر، پاروت و وید، 2005) و پرسشنامه سازگاری دانش آموزان دبیرستانی (سینها و سینگ، 1993) پاسخ دادند. نتایج نشان داد که الگوی مفروض واسطه مندی کامل نشخوارگری فکری، همدلی و بخشایش در رابطه اهداف پیشرفت اجتماعی شامل رشدیافتگی اجتماعی، آشکارسازی رشدیافتگی اجتماعی، اجتناب از آشکارسازی رشدنایافتگی اجتماعی و سازگاری عاطفی، اجتماعی و تحصیلی از برازش مطلوبی برخوردار بود. علاوه بر این، تمامی ضرایب مسیر بین متغیرها بجز مسیرهای مستقیم بین رشدیافتگی و سازگاری هیجانی، آشکارسازی رشدیافتگی و سازگاری تحصیلی، اجتناب از آشکارسازی و سازگاری اجتماعی-تحصیلی، از لحاظ آماری معنادار بودند. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که هدف های پیشرفت اجتماعی از طریق پیش بینی افزایش همدلی و بخشایش و کاهش نشخوارگری های فکری در تبیین سازگاری هیجانی، اجتماعی و تحصیلی دانش آموزان از نقش مهمی برخوردارند.