محمد احمدغلامی

زمینه و هدف: یکی از دروسی که در شکل گیری هویت دینی بسیار موثر است، دروس مرتبط با آموزش دینی است. هدف پژوهش گر، شناسایی چالش ها و راه کارهای بهبود جریان تدریس معلمان در حوزه آموزش دینی بود. روش پژوهش: رویکرد پژوهش، کیفی و شیوه تحلیل داده ها، تحلیل مضمون با نظام کدگذاری داده ها بود. جمعیت پژوهشی شامل فرهنگیان مرتبط با آموزش دینی استان هرمزگان به تعداد 20268 نفر و نمونه پژوهشی شامل 19 نفراز معلمان دینی(9نفر خانم،10 نفرآقا) با شیوه ی نمونه گیری هدفمند بود. یافته ها: 9مقوله ازجمله یکسویه سازی رفتار تربیتی و آموزشی خانواده و مدرسه و استفاده از آموزشگران و مربیان توانمند در حوزه ی آموزش دینی، شکل گیری گفتمان های کاربردی، دقیق و پیوسته بین فعالان تربیت دینی، افزایش سطح پذیرش درونی فراگیران نسبت به محتوای دینی، استفاده معلمان از شیوه های نوین ارزشیابی ازجمله ارزشیابی پیگیری در سنجش عمکرد رفتار دینی فراگیران، ارتقای سطح برنامه های آموزشی، شیوه های نوین آموزشی ازجمله ایفای نقش، فرصت سازی سازی مناسب آموزش، تبیین درست و کاربردی سطح کارایی و اهمیت دروس دینی، پایه ریزی و اجرای دوره های مناسب آموزشی برای معلمان، راه کارهای بهبود جریان تدریس معلمان در حوزه آموزش دینی هستند. 10مقوله شامل پایین بودن سطح دانشی معلمان دینی و بی توجهی به پیاده سازی عملی ساحت های برنامه ی درسی ملی، عدم بهره وری درست از نیروی انسانی کارآمد، نگاه قدیمی و پایین بودن سطح نگرش معلمان دینی، سطح پایین انگیزشی معلم و پایین بودن سطح رفتاری و عقیدتی در جریان تدریس، ناهمخوانی شیوه ها و محتوای آموزشی، چالش های جریان تدریس معلمان در حوزه آموزش دینی هستند. نتیجه گیری: نتایج نشان داد، مولفه های شکل گیری گفتمان های کاربردی، دقیق و پیوسته بین فعالان تربیت دینی، افزایش سطح پذیرش درونی فراگیران نسبت به محتوای دینی، استفاده معلمان از شیوه های نوین ارزشیابی ازجمله ارزشیابی پیگیری در سنجش عمکرد رفتار دینی فراگیران، بیشترین برجستگی را دارا هستند.

هدف پژوهش حاضر، واکاوی منظومه ی فکری مارتین بوبر در حوزه های دین، اخلاق و تربیت، به منظور تبیین مسئولیتهای اخلاقی و حرفهای معلم است. این پژوهش که با رویکرد توصیفی- تفسیری و روش استنتاجی انجام شده، در گام نخست، به توصیف و تفسیر رویکرد معنویت گرایانهی بوبر پرداخته است. بوبر از آن جهت فیلسوفی معنویت گرا قلمداد می شود که با طرح ایده ی «کسوف خداوند»، به حائل شدن اندیشه ی ابزارانگارانهی مدرن در مواجهه ی انسان با خداوند اذعان کرده و از کمرنگ شدن جنبه های روحانی و اخلاقی در ابعاد مختلف زندگی انسان امروز، ابراز نگرانی کرده است. در گام بعدی، دلالتهای این رویکرد برای عرصه های چهار گانهی اخلاق معلمی یعنی خداوند، جهان، خود و انسانهای دیگر (شاگردان، والدین، همکاران و جامعه)، استنتاج شده است. اخلاق معلمی براساس دیدگاه بوبر را می توان در دو مرحله خلاصه کرد: معلم به واسطه ی ایجاد رابطه ی شخصی با خداوند، معنویت الهی را به تمامی افکار و افعال خود فرا میخواند. نتیجهی این حالت روحانی، آن است که معلم از قوای وجودی خویش مانند حق انتخاب، تصمیم گیری و اراده، آگاهی مییابد و در تمامی شئون ارتباطی از خودمداری، تنگ نظری، اصرار بر رابطه از نوع «من-آن» با مظاهر آفرینش و دیگران، رها می گردد و با تمام وجود برای تحقق خداوند، جهان، خویشتن و انسانها عمل میکند.