چمن محمدی

اومانیسم درجایگاه یک نظام فکری، در طول تاریخ با تأکید بر توانایی های انسانی و نفی قدرت های ماوراءالطبیعی، زمینه ساز تحولات عمده در جامعه بشری شده است. این تفکر که در دوران رنسانس به اوج خود رسید، با بازگشت به ارزش های تمدن باستانی و بازتعریف نقش انسان در جهان، محوریت انسان و نفی خدا و متافیزیک را مورد تأکید قرار داد. در قرن بیستم، فجایع انسانی مانند جنگ های جهانی، انتقاداتی جدی به اومانیسم وارد کرد. بااین حال، معنویت های نوین که از دهه های اخیر رواج یافته اند، تلاش کردند تا با ترکیب ارزش های اومانیستی و نیازهای معنوی انسان معاصر، جایگاه جدیدی برای انسان تعریف کنند و با تأکید بر مفاهیمی نظیر خدای درون، قانون جذب و رهایی فردی، او را در جایگاه خداوندی و خالقیت قرار دهند. در مقاله حاضر با تحلیل تاریخی و تطبیقی اومانیسم و معنویت های نوین، تأثیر اومانیسم در اصول اساسی این معنویت ها بررسی شد. نتایج نشان داد که این معنویت ها بر پایه اومانیسم و در سایه نظام لیبرال سرمایه داری به سرعت گسترش می یابند تا با ایجاد یک دین جهانی با استفاده از مفاهیم دین های اصیل و تطبیق دادن اصول خود بر این دین ها، نظام سلطه سرمایه داری را در جهان تثبیت کنند.

براهین متعددی برای اثبات وجود خداوند متعال ارائه شده است. برهان امکان و وجوب ابن سینا که اولینبار توسط فارابی مطرح شده، یکی از محکمترین برهانهای خداشناسی است که بدون نیاز به مقدمات دیگری، فقط از راه وجود، به اثبات خدا میپردازد. میتوان به کمک این برهان، پس از اثبات وجود خدا به عنوان واجبالوجود، به صفات سلبی و ثبوتی خداوند که برای واجبالوجود قابل تصور است، پی برد. خواجه نصیرالدین طوسی در کشفالمراد به بیان این صفات پرداخته که به وجوب وجود خداوند متعال برمیگردند.  

اسرائیلیات از زمینه  های انحراف در برخی از عقاید مسلمانان به ویژه درباره تاریخ زندگی پیامبران الهی است. زندگی اقوام یهودی در میان اعراب و نفوذ فرهنگی در میان آنها، ایجاز و گزیده  گویی قرآن کریم در گزارش  های تاریخی، ممنوعیت نقل و نگارش حدیث، مسلمان شدن بسیاری از علمای یهود و نصارا، سهل  انگاری علمای مسلمان در نقل و بررسی احادیث و... باعث ورود اسرائیلیات به تاریخ و برخی تفاسیر و روایات شده که متأسفانه اثر آن تا به امروز در جوامع اسلامی دیده می  شود. تأثیر اسرائیلیات بر جایگاه زن در جامعه اسلامی و پیدایش فرقه  هایی مانند وهابیت که تحت تأثیر بشروار انگاری خداوند در کتاب مقدس قرار گرفته  اند از نمونه  های تأثیر اسرائیلیات بر جامعه اسلامی است.