خوانشی از مفهوم شهرهوشمند و ابعاد آن با تاکید بر جایگاه فناوری مبتنی بر روش پریسما(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
گفتمان طراحی شهری دوره ۶ پاییز ۱۴۰۴ شماره ۳
93-109
حوزههای تخصصی:
امروزه شهرها، درکنار مزایای بسیار دارای پیچیدگی های زیاد درتمامی ابعاد شهرنشینی هستند که اداره آنها را ازنظر اقتصادی، اجتماعی، محیطی و سیاسی با معضلاتی همراه می کند. این موضوع، لزوم تغییر رویکرد و توجه به هوشمندسازی مراکزشهری را به وضوح نشان می دهد. درسالهای اخیر، درباره شهرهوشمند پژوهش های مختلفی انجام شده و راهبردهایی درزمینه هوشمندسازی شهرهای مختلف مطرح گردیده است. اما به دلیل متفاوت بودن زمینه های اقلیمی، فرهنگی، زیرساختی وغیره. تعاریف متفاوتی ازشهرهوشمند ارایه شده است. اهداف: پژوهش حاضر به دنبال آن است که پس از بررسی تعاریف ازدید صاحب نظران مختلف، بادرنظرگرفتن نظریات مبنا و ادغام آنها، به یک دید جامع و کل نگر دربیان ابعاد و عوامل شهرهوشمند و تبیین جایگاه فناوری دربین آنها بپردازد. روش: برای دستیابی به این هدف ازطریق روش پریسما مبتنی برالگوی چهارمرحله ای، پژوهش ابتدا باجستجوی مقالات باعبارات شهرهوشمند، نمایه های شهرهوشمند، ابعاد شهرهوشمند، ویژگی های شهرهوشمند، ارزیابی شهرهوشمند و فناوری درشهرهوشمند درپایگاه های استنادی برتر مانند اسکوپوس، وب آو ساینس، ساینس دایرکت و گوگل اسکالر آغازشد. درجستجوی اولیه، 334 مقاله تاسال 2025 شناسایی شد که ازاین تعداد، 50 مقاله به منظور بررسی دقیق تر و پاسخ به سوالات پژوهش انتخاب شدند. یافته ها: دربین مقالات بررسی شده، بیشترین فراوانی دربیان ابعاد و ویژگی های شهرهوشمند مربوط به زیرساخت فناوری، کیفیت اجتماعی، کیفیت زندگی، کیفیت زیست محیطی، حکمرانی، اقتصاد و حمل ونقل بوده و پایداری، کارامدی، یکپارچگی و رقابت جهانی در رتبه بعدی قراردارند. نتیجه گیری: شهرهوشمند دارای شش بعداصلی زندگی، مردم، حمل ونقل، محیط، اقتصاد و حکمرانی و حضور فناوری درتمامی عرصه ها به عنوان فرابعد است. البته باید توجه کرد که فناوری تسهیل کننده دستیابی به پایداری، یکپارچگی، کارامدی و بهبود کیفیت زندگی شهروندان است تا بابهره گیری کنترل شده ازآن بتوان مضرات ناشی از استفاده بی رویه را به حداقل رساند.