نادر محمدی

زمینه: رفتارهای خودجرحی اغلب به عنوان یک راهبرد ناسازگارانه برای مقابله با پریشانی های روانی توسط دانش آموزان به کار می رود. ازاین رو، تقویت و بهبود مهارت های سازگاری دانش آموزان دارای رفتار خودجرحی امری ضروری به شمار می رود. علی رغم استفاده از روش های درمانی متعدد در بهبود سازگاری دانش آموزان دارای رفتار خودجرحی، در مورد بررسی اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیکی بر سازگاری این دسته از دانش آموزان در ایران، خلا پژوهشی وجود دارد. هدف: هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی رفتاردرمانی دیالکتیک (DBT) بر سازگاری دانش آموزان دبیرستانی دارای رفتار خودجرحی بود. روش: روش این پژوهش، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه گواه و پیگیری 28 روزه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دوره دوم متوسطه شهر پارس آباد در سال تحصیلی 1403-1402 بودند که از بین آن ها، تعداد ۴۰ دانش آموز واجد شرایط پس از غربال گری با پرسشنامه آسیب به خود، به صورت هدفمند انتخاب شده و پس از همتاسازی، به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 20 نفر) گمارش شدند. داده های پژوهش نیز با استفاده از پرسشنامه های آسیب به خود (سانسون و همکاران، 1998) و سازگاری برای دانش آموزان مدرسه (سینها و سینگ، ۱۹۹۳) جمع آوری شدند. هم چنین گروه آزمایش به مدت یک ماه، طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای (هفته ای دو جلسه) تحت درمان گروهی مبتنی بر رفتار درمانی دیالکتیکی (مک کی و همکاران، 2019) قرار گرفتند. داده های پژوهش نیز با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS-28 تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که رفتار درمانی دیالکتیکی بر سازگاری دانش آموزان دارای رفتارخودجرحی اثربخش بود (01/0 P<). هم چنین نتایج نشان داد که اثر این نوع درمان در مرحله پیگیری نیز از پایداری مناسب برخوردار بود (01/0 P<). نتیجه گیری: مطابق با یافته های پژوهش حاضر، می توان نتیجه گرفت که رفتاردرمانی دیالکتیکی یک روش درمانی مؤثر در جهت بهبود سازگاری دانش آموزان دبیرستانی دارای رفتار خودجرحی است. ازاین رو، پیشنهاد می شود روان شناسان مدرسه از این شیوه درمانی در جهت بهبود و تقویت سازگاری دانش آموزان دارای سابقه خودجرحی استفاده کنند.

مقدمه و اهداف: خودجرحی رفتاری شایع و نگران کننده است که اغلب برای تنظیم هیجانات منفی یا مقابله با فشار روانی انجام می شود (بورک و دیگران، 2023) و به عنوان راهبردی ناکارآمد برای مقابله با پریشانی هیجانی با اختلالاتی چون افسردگی و اضطراب همراه است (لیو و دیگران، 2019)؛ در این میان، رابطه با خدا که می توان آن را نوعی پیوند دلبستگی دانست در سلامت روان و پیشگیری از رفتارهای خودآسیبی مؤثر است (بک و مک دونالد، 2004). دلبستگی به خدا به صورت پیوند عاطفی فرد با خداوند تعریف می شود که در آن، خدا پایگاه امن و پناهگاه انسان در شرایط دشوار است (کرک پاتریک، 2005). به نظر می رسد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) نیز با تأکید بر ارزش ها، گزینه ای مناسب برای تقویت این پیوند معنوی به شمار می رود. امروزه رفتار خودجرحی در میان نوجوانان رو به گسترش است (لاگلین و دیگران، 2024). تحقیقات فراوانی شیوع جهانی خودجرحی را در بین نوجوانان تا 22 درصد تخمین زده اند (چنگ و همکاران، 2025)؛ همچنان که پژوهش های متعددی بر ارتباط دینداری و سلامت روان تأکید دارند (روزمارین و کونیگ، 2020؛ شیمن و دیگران، 2013)، اما ابعاد خاصی چون ادراک ذهنی از خدا کمتر بررسی شده اند (کنت و دیگران، 2020). از آنجا که کیفیت این دلبستگی با سلامت روان نوجوانان مرتبط است و ACT در تقویت پذیرش هیجانات و تمرکز بر ارزش ها مؤثر شناخته شده، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی این درمان بر دلبستگی به خدا در دانش آموزان دارای رفتار خودجرحی انجام شد. روش : پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با طرح اندازه گیری های مکرر با گروه کنترل بود. جامعه آماری کلیه دانش آموزان مقطع متوسطه دوره دوم شهر پارس آباد (۵۸۵۱ نفر) در سال تحصیلی ۱۴۰3-۱۴۰4 بود. نخست با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۶۱۲ دانش آموز از میان مدارس و کلاس های منطقه با پرسشنامه خودآسیب زنی سانسون و همکاران (1998) غربال شدند که از میان آنها، ۴۰ نفر با نمره ۱۸-۲۴ به صورت تصادفی به عنوان نمونه در گروهای آزمایش (۲۰ نفر) و کنترل (۲۰ نفر) همتاسازی و گمارده شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه خودآسیب زنی(سانسون و دیگران، ۱۹۹۸) و مقیاس دلبستگی به خدا (بک و مک دونالد، ۲۰۰۴) استفاده شد و گروه آزمایش برنامه درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد را در هشت جلسه ۹۰ دقیقه ای به صورت گروهی و دو بار در هفته به مدت یک ماه دریافت کرد. داده ها در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری ۲۸ روزه جمع آوری و با آزمون تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر در نرم افزار SPSS نسخه ۲۸ تحلیل شد. نتایج : یافته های توصیفی نشان داد میانگین نمرات دلبستگی به خدا در گروه مداخله از پیش آزمون (45/107) به پس آزمون (95/73) و پیگیری (15/73) کاهش معناداری داشته است که به افزایش دلبستگی به خدا اشاره دارد؛ درحالی که گروه کنترل تغییر محسوسی نشان نداد. نتایج تحلیل واریانس چندمتغیری نشان داد که ترکیب خطی متغیر وابسته پس از مداخله، تفاوت معناداری بین گروه ها داشته است (اثر پیلایی = 0/99، F=4728.84 ، ؛ p<0.01)؛ همچنین نتایج آزمون درون گروهی (تعامل زمان و گروه) با در نظر گرفتن اصلاح گرینهاوس-گیسر معنادار بود (F=2120.41, p<0.01) که تأثیر مداخله را بر دلبستگی به خدا تأیید می کند. آزمون تعقیبی بنفرونی در گروه مداخله، تفاوت معناداری را بین پیش آزمون با پس آزمون (اختلاف میانگین = 33.50، p<0.01) و پیش آزمون با پیگیری (اختلاف میانگین = 34.30،  (p<0.01 نشان داد. عدم وجود تفاوت معنادار بین پس آزمون و پیگیری گویای ماندگاری اثر درمان بود. بحث و نتیجه گیری : نتایج نشان داد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (ACT) بر بهبود دلبستگی به خداوند در دانش آموزان دارای رفتار خودجرحی مؤثر بوده است. این اثربخشی از آنجا ناشی می شود که ACT به افراد کمک می کند تجربیات درونی ناخوشایند را بپذیرند و به سمت یک زندگی مبتنی بر ارزش ها حرکت کنند (هایز و دیگران، ۲۰۱۱). برای این نوجوانان، دلبستگی به خدا به عنوان یک منبع حمایتی، جایگزینی برای خودآسیبی در مواجهه با چالش هاست و به عنوان منبع امنیت عمل می کند (کرک پاتریک، ۲۰۰۵). ACT از راه مکانیسم هایی چون پذیرش هیجانات، تعهد به رفتارهای مبتنی بر ارزش های معنوی (مانند دعا و نماز) و حضور در لحظه، نوجوانان را قادر می سازد تا به جای راهکارهای ناسالم به خداوند متوسل شوند؛ درنهایت این رویکرد یکپارچه با افزایش انعطاف پذیری روانی، تمایل به خودجرحی را کاهش می دهد، زیرا احساس حمایت از سوی خداوند به بهبود کلی سلامت روان آنها می انجامد (هایز و دیگران، ۲۰۰۴). تقدیر و تشکر : بدین وسیله از همکاری تمامی مدیران و کارکنان آموزشی مدارس مشارکت کننده و دانش آموزان و والدینی که در این پژوهش شرکت کردند، تشکر و قدردانی می شود. تعارض منافع : نویسندگان اعلام می دارند که در نتایج این پژوهش هیچ گونه تضاد منافعی وجود ندارد.

من أشهر شعراء المقاومه العرب یکون بلند الحیدری من العراق و سل ی مان الع ی سی من سوریه و عبدالعزیز المقالح من الیمن و عزّالدین المیهوبی من الجزائر. یتطرّق هذا المقال إلی تحلیل الرمزیه فی أدب المقاومه فی العالم العربی، فی شعر هذه الشعراء نماذجاً وأسباب استخدام الرموز فی هذا النوع الأدبی و یعتمد البحث علی المنهج الوصفی- التحلیلی. الرمز والرمزیه من التقنیات الفنیه المستخدمه فی أدب المقاومه ویعبّر بهذه التقنیه عن المعاناه الوطنیه والنفسیه. التعرّف علی الغرب والخوف من الکبت وأخطار الظالمین کالسجن والاغتیال والمنفی وأیضا الرغبه فی التجدّد وتعمیق المعنی وتجسید الإحساسات والمفاهیم ومشارکه المتلقّی فی کشف المعنی، تکون اسباب استخدام الرموز فی أدب المقاومه. تدلّ الرموز فی أدب المقاومه لدی الشعراء العرب علی ما یتعلّق بالاحتلال والثوره علیه ومن أهمه هو الحق والباطل والاحتلال والحریّه والظلم والعداله والثوره والمقاومه والانتفاضه. تدلّ مفردات العنکبوت والغراب والجراد والذئب علی الغصب والغاصبین وتدلّ مفردات الثعبان والعاصفه والکلب والظلمه والدجی علی الظلم والظالمین وتدلّ مفردات المطر و... علی الثوره وتدلّ الرّبیع و... علی الحریّه.

مقدمه: پژوهش حاضر با هدف تعیین رابطه گرایش به بخشش خود با تعلل ورزی رفتاری و تصمیم گیری دانشجویان انجام شد.. روش ها: نمونه پژوهش شامل 361 دانشجوی پسر در سه گروه فنی و مهندسی، علوم پایه و علوم انسانی از دانشجویان کارشناسی تمامی دانشکده های دانشگاه تبریز بودند که بوسیله نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند و از پرسشنامه های تعلل ورزی عمومی، تعلل ورزی تصمیم گیری، مقیاس های عاطفه مثبت و منفی و پرسشنامه گرایش به بخشش به منظور جمع آوری اطلاعات استفاده شد. مدل نظری با استفاده نرم افزار AMOS و از روش SEM برای تعیین اثرات مستقیم و غیر مستقیم مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که مدل از برازش کلی بر خوردار است. اثر مستقیم گرایش به بخشش خود بر تعلل ورزی رفتاری و تصمیم گیری معنی دار نبود اما اثر غیر مستقیم گرایش به بخشش خود از طریق عاطفه منفی بر تعلل ورزی رفتاری و تصمیم گیریی معنی دار بود ( P<0.001 ). نتیجه گیری: با توجه به نقش خودبخششی در کاهش عاطفه منفی و کاهش تعلل ورزی آموزش آن برای دانشجویان پیشنهاد می شود.