آزیتا امیرفخرایی

ﻫﺪف از اﻧﺠﺎم ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﺗﻌییﻦ اﺛﺮﺑﺨﺸی درمان توانبخشی شناختی بر افسردگی و کارکردهای شناختی حافظه بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس ﺑﻮد. ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ ﻧیﻤﻪ آزﻣﺎیﺸی ﺑﺎ ﻃﺮح ﭘیﺶآزﻣﻮن- ﭘﺲآزﻣﻮن و ﮔﺮوه کﻨﺘﺮل ﺑﻮد. ﺟﺎﻣﻌﻪ آﻣﺎری ﭘﮋوﻫﺶ ﺷﺎﻣﻞ بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس بود که عضو انجمن مولتیپل اسکلروزیس هرمزگان در سال 1404 ﺑﻮدند. از ﺑیﻦ این افراد ٣٠ ﻧﻔﺮ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از روش ﻧﻤﻮﻧﻪﮔیﺮی دردﺳﺘﺮس اﻧﺘﺨﺎب و ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮔﻤﺎرش ﺗﺼﺎدﻓی در دو ﮔﺮوه (15 ﻧﻔﺮی) آزﻣﺎیﺶ و ﮔﻮاه ﺟﺎیﮕﺬاری ﺷﺪﻧﺪ. اﺑﺰارﻫﺎی ﺳﻨﺠﺶ ﺷﺎﻣﻞ پرسشنامه کارکردهای شناختی نجاتی (CAT، 1392) و پرسشنامه افسردگی، استرس و اضطراب-21 (DASS-21، 1995) ﺑﻮد. ﮔﺮوه آزﻣﺎیﺶ ﺗﺤﺖ ﻣﺪاﺧﻠﻪ توانبخشی شناختی ﻃی 10ﺟﻠﺴﻪ، ٩٠ دﻗیﻘﻪای ﻫﻔﺘﻪای یکﺒﺎر ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ و ﮔﺮوه کﻨﺘﺮل ﻫیﭻﮔﻮﻧﻪ ﻣﺪاﺧﻠﻪای دریﺎﻓﺖ ﻧکﺮد. ﺟﻬﺖ ﺗﺠﺰیﻪ و ﺗﺤﻠیﻞ داده ها از ﺗﺤﻠیﻞ کﻮواریﺎﻧﺲ ﭼﻨﺪ ﻣﺘﻐیﺮه اﺳﺘﻔﺎده ﺷﺪ. ﻧﺘﺎیﺞ ﺣﺎﺻﻞ از ﺗﺤﻠیﻞ کﻮواریﺎﻧﺲ ﻧﺸﺎن داد کﻪ ﺑﺎ کﻨﺘﺮل اﺛﺮ ﭘیﺶآزﻣﻮن ﺑیﻦ ﻣیﺎﻧﮕیﻦ ﭘﺲ آزﻣﻮن افسردگی و کارکردهای شناختی در ﮔﺮوه آزﻣﺎیﺶ و ﮔﻮاه ﺗﻔﺎوت ﻣﻌﻨﺎداری در ﺳﻄﺢ 05/0 وﺟﻮد داﺷﺖ. از یافته های فوق می توان ﻧﺘیﺠﻪ گرفت کﻪ درمان توانبخشی شناختی در ﺑﻬﺒﻮد افسردگی و کارکردهای شناختی بیماران مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس ﻣﻮﺛﺮ اﺳﺖ.

استفاده از کتاب های کمک درسی در مدارس، به ویژه در دانش آموزان متوسطه دوم، بسیار شایع است و متخصصین نسبت به تبعات این پدیده نظرات و انتقادات زیادی وارد کردند. هدف این پژوهش بررسی عوامل موثر بر استفاده از کتب کمک درسی در دانش آموزان متوسطه دوم استان هرمزگان بود. این پژوهش کیفی و با روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه آماری دانش آموزان متوسطه دوم استان هرمزگان بود و نمونه گیری به روش هدفمند انجام شد. و برای نمونه پژوهش، تعداد 31 نفر از دانش آموزان، مدیران، دبیران و مشاوران مدارس دخترانه و پسرانه انتخاب شدند؛ و با ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته، علل استفاده از کتب کمک درسی در دانش آموزان متوسطه دوم، مورد ارزیابی قرار گرفت. پس از تحلیل متن مصاحبه ها، نتایج در قالب مضمون های اولیه، محوری و فراگیر، گزارش شدند. بدین ترتیب 51 کد اولیه، 12 کد محوری و 6 مضمون فراگیر ایجاد شد. عوامل فردی، عوامل آموزشگاهی، عوامل خانوادگی، عوامل مربوط به کتب کمک درسی، عوامل مربوط به کنکور و عوامل کلان، 6 عامل فراگیر استفاده از کتب کمک درسی در دانش آموزان می باشند. برای پیشگیری از آسیب های استفاده زیاد از کتب کمک درسی، باید نگاهی عمیق تر به علل مختلف این پدیده داشت و راهکارهایی مانند رفع مشکلات اقتصادی و نابرابری درآمد در رشته ها و مشاغل، تغییر نظام پذیرش دانشجو، افزایش کیفیت نظام آموزشی، و بازبینی قوانین انتشار کتب کمک درسی، برای کاهش آسیب های استفاده آسیب زا از کتب کمک درسی ارائه شد.

هدف: سلامت روان دانشجو معلمان به عنوان یکی از ارکان اساسی کیفیت نظام های آموزشی، نقش تعیین کننده ای در شکل گیری هویت حرفه ای، اثربخشی آموزشی و پایداری شغلی معلمان آینده دارد. هدف این پژوهش، انجام یک مرور نظام مند به منظور شناسایی الگوها، ابعاد و مداخلات ارتقاء سلامت روان دانشجو معلمان در آموزش عالی بر اساس شواهد علمی موجود است. روش: این مطالعه با رویکرد مرور نظام مند کاربردی و بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. جامعه آماری شامل ۲۷ مقاله علمی معتبر (۲۰۱۷–۲۰۲۵ میلادی و منابع فارسی هم دوره) بود که از پایگاه های بین المللی (Scopus، Web of Science، ERIC، PsycINFO) و پایگاه های علمی داخلی (SID، Magiran) استخراج شدند. داده ها با استفاده از تحلیل مضمون به روش براون و کلارک (2006) در سه مرحله کدگذاری باز، مقوله بندی و استخراج مضامین تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد سلامت روان دانشجو معلمان پدیده ای چندبعدی است که شامل ابعاد روان شناختی، شناختی، هیجانی، فردی، اجتماعی، شغلی، سازمانی و آموزشی می باشد. مهم ترین مضامین شناسایی شده شامل بهزیستی ذهنی، سرمایه روان شناختی، تاب آوری، سواد سلامت روان، خودکارآمدی، تنظیم هیجان، حمایت اجتماعی، درگیری شغلی و بهزیستی سازمانی بودند. همچنین مداخلات مؤثر در چهار سطح فردی (ذهن آگاهی، مثبت نگری)، شناختی–رفتاری، اجتماعی و سازمانی–آموزشی طبقه بندی شدند که در میان آن ها، مداخلات مبتنی بر ذهن آگاهی و روان شناسی مثبت گرا بیشترین شواهد اثربخشی را نشان دادند. نتیجه گیری: یافته های این مرور نظام مند بر ضرورت اتخاذ رویکردی جامع، پیشگیرانه و نظام مند در ارتقاء سلامت روان دانشجو معلمان تأکید دارد. برنامه های تربیت معلم می بایست با تمرکز هم زمان بر توانمندسازی فردی، تقویت مهارت های هیجانی و شناختی، و ایجاد محیط های آموزشی و سازمانی حمایتی طراحی شوند. نتایج این پژوهش می تواند مبنای علمی مناسبی برای سیاست گذاری آموزشی، طراحی مدل های بومی سلامت روان و پژوهش های مداخله ای آینده فراهم آورد.