نگرشها در چالش میان علم و دین؛ تحلیل و مطالعه موردی دیدگاه مهندس مهدی بازرگان(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
هدف: اندیشه های مهدی بازرگان در باب رابطه علم و دین، در دو برهه قابل بررسی است. بازرگان در دوره نخست اندیشه خویش، درک حداکثری از دین را می پذیرد و قائل به توافق و هماهنگی میان علم و دین است؛ اما در مرحله دوم تفکر خویش، تفکر دین برای دنیا را زیانبار خوانده و قائل به تمایز شده است. این تحقیق با هدف تحلیل و بررسی و مطالعه موردی دیدگاه مرحوم مهدی بازرگان در زمینه نسبت میان علم و دین که امروزه در جهان افکار دانشمندان زیادی را به خود مشغول ساخته، انجام شد. روش: روش این تحقیق، توصیفی- تحلیلی و ابزار گرد آوری اطلاعات، کتابخانه ای است. یافته ها: تحلیل داده های تحقیق در مجموع نشان داد که بازرگان با بهره گیری از داده های دانش تجربی و در جهت توجیه علمی آنها، آنها را به نوعی بر آموزه های دینی تحمیل کرده، می کوشد آنها را مطابق دستاوردهای تجربی نشان دهد. نتیجه گیری: به باور بازرگان، علم و دین دارای نتایج یکسان اند. وی با شاخص قرار دادن شیوه های حسی برای تفسیر دین، بسیاری از مفاهیم عمیق ماورایی دینی را به کنار می نهد؛ در حالی که حقیقت و جوهره دین، امری ماورایی و فراتر از درک حس و تجربه است که در رویکرد تحصّلی همه آنها محو و مخفی خواهد شد. در آرای بازرگان متأخر، تغییرات عمده و گرایش به رویکرد تمایز مشهود است.