محمد عباسیان

هدف پژوهش: هدف این پژوهش طراحی یک مدل جامع پویایی شناسی سیستم برای تحلیل و ارتقای عملکرد دانشگاه های نظامی جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ مدلی که توانسته علاوه بر ابعاد متداول آموزش عالی، الزامات خاص مأموریتی و تربیتی این دانشگاه ها را نیز دربرگیرد. روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد ترکیبی و به شیوه کاربردی–توسعه ای انجام شده است. جامعه آماری شامل پژوهش های داخلی از سال 1380 تا 1403 بوده و نمونه آماری مشتمل بر ۲۴ مطالعه انتخاب شده به روش هدفمند بوده است. گردآوری داده ها با چک لیست ساختاریافته صورت گرفته و تحلیل اطلاعات با نرم افزارهای CMA و Vensim DSS انجام شده است. همچنین از روش های آماری فراتحلیل (محاسبه اندازه اثر کوهن و آزمون Z) و مدل سازی علی–معلولی استفاده شده است. یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان داده است که مدیریت دانش، پژوهش و مالی، مهم ترین مؤلفه های مؤثر در بهبود عملکرد دانشگاه های نظامی هستند. در مجموع ۲۹ حلقه علی–معلولی (۱۸ حلقه تقویتی و ۱۱ حلقه بازدارنده) شناسایی شده است که روابط پیچیده میان متغیرهای عملکردی را تبیین می کند. زیرسیستم های تربیتی و دانش آموختگان نیز به عنوان ویژگی های متمایزکننده دانشگاه های نظامی نسبت به دانشگاه های غیرنظامی، برای نخستین بار در قالب ساختارهای پویایی جداگانه مدل سازی شده اند. نتیجه گیری: تحلیل نتایج نشان داده است که ارتقای عملکرد دانشگاه های نظامی مستلزم توسعه هم زمان ظرفیت های دانشی، پژوهشی و مالی و کنترل مؤثر موانع سیستمی همچون فشار کاری، بروکراسی مالی و فرسودگی مأموریتی است. مدل پویایی شناسی طراحی شده بر اهمیت تداوم تربیت ارزشی، ارتقای انگیزش حرفه ای دانش آموختگان و لزوم استقرار نظام های مدیریت دانش پیشرفته و رصد مستمر عملکرد تأکید داشته است.

این پژوهش با هدف گذار از سنجش ایستا به مدیریت پویای عملکرد در دانشگاه های افسری آجا، دانشگاه افسری امام علی(ع) را با بهره گیری از رویکرد پویایی شناسی سیستم ها مدل سازی کرده است. چهار بعد تربیتی، آموزشی، پژوهشی و اعتباری به عنوان زیرسیستم های به هم پیوسته شناسایی و حلقه های علّی و مدل حالت–جریان آن ها در محیط ونسیم تدوین شد. داده های سال های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳ برای شبیه سازی رفتار واقعی سیستم به کار گرفته شد و مدل با دو آزمون استاندارد «بازتولید رفتار تاریخی» و «شرایط حدی» اعتبارسنجی شد. نتایج کمی نشان داد میزان انطباق رفتار مدل با شاخص های مرجع در ابعاد آموزشی ۶۴٪، تربیتی ۵۹٪, اعتباری ۵۰٪ و پژوهشی ۴۵٪ است که نشان دهنده بازنمایی قابل قبول ساختار واقعی دانشگاه است. تحلیل شبیه سازی سناریوها بیان می کند که مداخلات آموزش محور موجب افزایش پایدار عملکرد تحصیلی، مداخلات پژوهش محور سبب تثبیت تولیدات علمی و نوآوری و مداخلات تربیتی منجر به ارتقای هویت ارزشی، مشارکت و خودباوری دانشجویان می شود. بر اساس این یافته ها، اتخاذ بسته های سیاستی ترکیبی، استقرار سامانه یکپارچه مدیریت عملکرد، همسوسازی ورودی ها و ظرفیت ها و ایجاد چرخه بازخورد منظم میان دانشگاه و یگان های به کارگیرنده می تواند مسیر مؤثری برای ارتقای پایدار عملکرد دانشگاه های افسری فراهم سازد.