گونه شناسی چهره نمادین زن در ادبیات و متون عرفانی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
ادبیات عرفانی و رمزپردازی همواره در هم تنیده اند، به طوری که مرز بین آن ها گاه غیرقابل تشخیص است. عرفان به عنوان مکتبی شناختی و عملی، همواره با رمز و رمزپردازی همراه بوده است. «زن» به عنوان پدیداری مهم در گفتمان ادبی، منبع الهام متون ادبی از جمله ادبیات اسطوره ای، شفاهی، عاشقانه و عرفانی شده است. این مقاله به بررسی جایگاه نمادین و رمزی عنصر رازآلود «زن» در ادبیات عرفانی می پردازد و بر آثار نظامی گنجوی، کشف المحجوب علی بن عثمان هجویری، مثنوی معنوی مولوی، سنایی غزنوی و عطار نیشابوری تمرکز دارد. در این راستا از شیوه های تحلیل سنتی و نقد محتوایی به همراه نقد تحلیلی برای بررسی لایه های زیرینِ پدیدار استفاده شده است. یافته ها نشان می دهد که چهره نمادین زن در متون عرفانی شامل نمودهایی چون نفس اماره، جلوه جمال حق، مادر حمایتگر، عارف کامل و میوه ممنوعه است. این تحقیق نشان می دهد که حتی با بررسی محدود آثار عرفانی، جلوه های متنوعی از مفهوم «زن» در ادبیات به دست می آید، از مفاهیم نازل مانند یار و شریک شیطان تا مفاهیم والا مانند جلوه جمال حق. این تنوع در نمادپردازی، عمق و پیچیدگی ادبیات عرفانی را به خوبی نمایان می سازد.Typology of symbolic female face in literature and mystical texts
The literature of mysticism and symbolism has always been intertwined, making the boundary between them sometimes indistinguishable. Mysticism, as a cognitive and practical school, has consistently been associated with symbols and symbolism. "Woman," as a significant phenomenon in literary discourse, has inspired literary texts, including mythological, oral, romantic, and mystical literature. This article examines the symbolic and metaphorical role of the enigmatic element of "woman" in mystical literature, focusing on the works of Nizami Ganjavi, Kashf al-Mahjub by Ali ibn Osman al-Hujwiri, the Masnavi of Rumi, as well as the works of Sana'i Ghaznavi and Attar of Nishapur. In this context, traditional analysis and content critique, along with analytical criticism, have been employed to explore the underlying layers of the phenomenon. The findings indicate that the symbolic face of woman in mystical texts encompasses manifestations such as the commanding self, the manifestation of divine beauty, the nurturing mother, the perfect mystic, and the forbidden fruit. This research demonstrates that even with a limited examination of mystical works, diverse representations of the concept of "woman" in literature emerge, ranging from lower concepts like the beloved and the partner of Satan to higher concepts like the manifestation of divine beauty. This diversity in symbolism effectively reveals the depth and complexity of mystical literature.
تبلیغات
