مبانی هدنه و تفاوت آن با مداهنه از منظر آیات و روایات (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
از جمله مفاهیم کلیدی در تعاملات سیاسی اسلام با دیگران، مسئله «هدنه» و «مداهنه» است. این دو واژه علی رغم شباهت ظاهری، از حیث معناشناسی، آثار فقهی و جایگاه شرعی تفاوت های بنیادینی دارند. هدنه به معنای برقراری صلح موقت و مشروط در شرایط خاص، با لحاظ مصالح عمومی مسلمانان و حفظ اهداف کلان دین، در قرآن کریم و سیره پیامبر اکرم (ص) مشروع شناخته شده است. آیات متعددی مانند «وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا» (الانفال، ۶۱) و روایات معصومان (ع) بر جواز و ضرورت هدنه در مواقع مقتضی تأکید دارند. در مقابل، مداهنه غالباً به عنوان نوعی سازش ناپسند کوتاه آمدن از اصول دینی معرفی می شود؛ مفهومی که قرآن کریم در آیه «وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَیُدْهِنُونَ» (القلم، ۹) به آن اشاره کرده است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع تفسیری، فقهی و حدیثی، به بررسی تطبیقی این دو مفهوم پرداخته و مرزهای دقیق میان صلح مشروع و سازش غیرقابل قبول را از منظر قرآن و روایات اهل بیت (ع) تبیین می کند. هدف اصلی مقاله، ارائه چارچوبی روشن برای فهم بهتر سیاست های اسلامی در زمینه مدیریت جنگ و صلح و تمایز آن از سازش های ضعیف و زیان بار است.Foundations of Hudnah and Its Distinction from Mudāhanah from the Perspective of Qur’anic Verses and Hadiths
Among the key concepts in Islamic political interactions with others are the issues of hudnah and mudāhanah. Despite their superficial similarity, these two terms differ fundamentally in semantics, jurisprudential implications, and religious status. Hudnah refers to establishing a temporary and conditional peace under specific circumstances, considering the general interests of Muslims and preserving the overarching objectives of religion. This concept is sanctioned in the Qur’an and the Sunnah of the Prophet Mohammad (pbuh). Numerous verses such as "وَإِنْ جَنَحُوا لِلسَّلْمِ فَاجْنَحْ لَهَا" (And if they incline to peace, then incline to it) (Anfāl, 8:61) and narrations from the Infallibles (peace be upon them) emphasize the permissibility and necessity of hudnah when appropriate. In contrast, mudāhanah is often portrayed as an undesirable compromise or concession from religious principles, a concept alluded to in the Qur’an: "وَدُّوا لَوْ تُدْهِنُ فَیُدْهِنُونَ" (They wish that you would soften [in your position], so they would soften [toward you]) (Qalam, 68:9). This article employs a descriptive-analytical method and draws upon exegetical, jurisprudential, and hadith sources to comparatively examine these two concepts. It elucidates the clear boundaries between legitimate peace and unacceptable compromise from the perspectives of the Qur’an and the traditions of the Ahl al-Bayt (peace be upon them). The main objective is to provide a clear framework for a better understanding of Islamic policies in managing war and peace, distinguishing them from weak and harmful concessions.
تبلیغات
