کارکرد تخیل ماده آتش در آثار فروغ فرخزاد (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
گاستون باشلار (1962-1884)، نظریه پرداز نامدار فرانسوی، با تفسیر روان شناختی متون و بهره گیری از کهن الگوهای آتش، آب، باد و خاک به بررسی تخیل در متون پرداخته است. ازنظر باشلار، کارِ قوه تفکرْ تولید مفاهیم است و صورخیال محصول قوه تخیل اند. انسان پیش ازآنکه ببیند یا تجربه کند تخیل می کند. باشلار در این دیدگاه ادبیات و هنر را برآمده از تخیل ناب دانسته و معتقد است صورخیال بیانی و کلیشه ای در این رویکرد اهمیتی ندارد، بلکه تصاویر تخیلی ای مهم هستند که از چهار عنصر اصلی سرچشمه گرفته باشند. از دید باشلار، کار تخیل آن است که از ضمیر ناخودآگاه الهام بگیرد و انتخاب کند که کدام عنصر وجه غالب تفکر نویسنده باشد. ممکن است نویسنده در اثر خود، گریزی به هر چهار عنصر داشته باشد، اما تنها یک عنصر در میدان تفکر و تخیل غالب نویسنده پیروز خواهد بود. ریشه تفاوت کاربرد این عناصر در شعر، ضمیر ناخودآگاه گوینده است که امیال و آرزوهای درونی، خاطرات دوره کودکی و محلی را که نویسنده در آن رؤیاپردازی کرده دربرمی گیرد. پس، این مفهوم که تخیل مادی هر نویسنده با دیگری متفاوت است، در تفاوت زیستی، تجربی، حسی و فکری آنان ریشه دارد. در این پژوهش، پس از بررسی نظریات باشلار درباب تخیل ماده آتش که در کتاب روان کاوی آتش و شعله شمع گرد آمده است، تمام آثار فروغ فرخزاد را، که به نوعی به این مؤلفه ها اشاره داشتند، بررسی کردیم. نتایج تحقیق نشان می دهد که از میان چهار عنصر، آتش در اشعار اولیه فرخزاد برجسته تر است که نمودی از شور عاشقانه، احساسات و تجربه عشقی تنانه فروغ است.The Function of the Imagination of the Element of Fire in Forouq Farrokhzâd’s Works
Gaston Bachelard (1884–1962), the renowned French theorist, explored imagination in literary texts through a psychological interpretation of archetypal elements—fire, water, air, and earth. In Bachelard’s view, the task of the power of thought is to produce concepts, and imagery is the product of the power of imagination. He argues that human beings imagine before they perceive or experience. From this perspective, literature and art originate from pure imagination. Bachelard maintains that conventional or rhetorical imagery has little significance; rather, what matters are those creative images that arise from the four primordial elements. In his view, imagination draws inspiration from the unconscious, determining which element predominates in a writer’s creative vision. Although an author may allude to all four elements within a single work, only one ultimately dominates the author’s imaginative field. The roots of these differences in poetry lie in the poet’s unconscious mind—encompassing inner desires, childhood memories, and the environment in which the poet’s reveries were formed. Hence, the fact that the material imagination of each writer is different from that of another is rooted in their biological, experiential, sensory, and intellectual differences. In this study, after examining Bachelard’s views on the imagination of fire—particularly as discussed in The Psychoanalysis of Fire and The Flame of a Candle—we analyze all of Forough Farrokhzad’s works that address these elements. The findings indicate that among the four elements, fire is the most dominant in Farrokhzad’s early poetry, symbolizing her passionate love, emotional intensity, and the sensual dimension of her amorous experience.
تبلیغات
