ارزیابی الگوی مکانی خطر سلامت ناشی از جزایر گرمایی شهری با تأکید بر سالمندان (مورد مطالعه: شهر یزد) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
توسعه روزافزون فضاهای شهری سبب بروز پدیده جزایر گرمایی شده است. یکی از پیامدهای این پدیده، تأثیر آن بر سلامت انسان است. سالمندان در یک جامعه از آسیب پذیرترین افراد در برابر امواج گرما به شمار می آیند. پژوهش حاضر با هدف بررسی الگوی مکانی خطر ناشی از جزایر گرمایی شهری بر سلامت سالمندان شهر یزد انجام شد. با توجه به این هدف، در این پژوهش از تلفیق داده های اجتماعی و سنجش از دور استفاده شد. جامعه آماری پژوهش را 26169 نفر از سالمندان بالای 65 سال شهر یزد تشکیل دادند. داده ها براساس آخرین سرشماری مرکز آمار ایران در سال 1395 گردآوری شد. به منظور ارزیابی شدت جزایر گرمایی در شهر یزد، داده ها در بازه زمانی 2017 تا 2022 در ماه جولای، با استفاده از ماهواره MODIS 11A2 006 Aqua و موتور Google earth engine استخراج گردید. سپس نقشه دمایی شهر یزد با استفاده از نرم افزار ArcGIS تهیه شد. به منظور وزن گذاری مؤلفه های مواجهه و آسیب پذیری جمعیت سالخورده، به ترتیب از تراکم و نسبت جمعیت سالمندان در مناطق استفاده شد. سپس اطلاعات با استفاده از چارچوب ارزیابی "مثلث ریسک کرایتون" تحلیل شد. براساس نتایج پژوهش سه سطح خطر گرمای شهری در شهر یزد شناسایی شد: 1- مناطق پرخطر(بحرانی)؛ این مناطق در هر سه شاخص (شدت UHI، تراکم و نسبت جمعیت) مقادیر بالا را نشان داد، به طوری که در این مناطق سالمندان بیشتری در معرض خطر قرار دارند. منطقه 2 و 5 در این گروه قرارگرفت. 2- مناطق با خطر بالقوه بالا (نیمه بحرانی)؛ مناطقی هستند که فقط در دو شاخص مقادیر بالا را نشان داد. منطقه 1 در این گروه قرار گرفت. 3- مناطق کم خطر؛ مناطقی هستند که از نظرحداقل دو شاخص مقادیر نرمال را ثبت کرد، در نتیجه محیط مناسب تری از نظر خطر گرمای شهری برای سالمندان محسوب می شوند. منطقه 3 و 4 در این گروه قرار گرفت. به طور کلی نتایج نشان داد که با توجه به مناطق بحرانی و نیمه بحرانی، شهر یزد از نظر خطر سلامت گرمای شهری برای سالمندان در وضعیت مطلوبی قرار ندارد.Evaluation of the Spatial Pattern of Health Risk Caused by Urban Heat Islands with Emphasis on the Elderly (Case study: Yazd City)
The increasing development of urban spaces has given rise to the phenomenon of heat islands, which can impact human health. The elderly are among the most vulnerable people to heatwaves in society. This study aimed to examine the spatial pattern of the risk posed by urban heat islands to the elderly’s health in Yazd city. To achieve this goal, the research draws on a combination of social data and remote sensing. The statistical population consisted of 26,169 elderly individuals over 65 years of age in Yazd. The data are based on the latest census of the Statistical Center of Iran in 2016. To assess the intensity of heat islands in Yazd city, the data were extracted from the 2017 to 2022 period for July using the MODIS 11A2 006 Aqua satellite and the Google Earth Engine platform. A temperature map of Yazd city was generated using ArcGIS software. To weight the exposure and vulnerability components of the elderly population, the density and proportion of the elderly population in the regions were used, respectively. The data were analyzed using "Crichton's Risk Triangle". The results identified three levels of urban heat risk in Yazd city: High-risk areas (critical): These areas scored high in all three indices (UHI intensity, density, population ratio), In these areas, more elderly people are at risk. Districts 2 and 5 fell into this category. Potentially high-risk areas (semi-critical): Areas that scored high in only two indicators. District 1 belonged to this group. Low-risk areas: Areas with normal values in at least two indicators, which could provide a safer urban heat environment for the elderly. Districts 3 and 4 were in this group. Overall, results suggested that critical and semi-critical zones make Yazd city undesirable in terms of urban heat health risk for the elderly.
تبلیغات
