توحیدمحوری در علم (از معیار دینی تا علم مطلوب) (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
آرشیو
چکیده
از کلان مسائل فلسفه دین، علم دینی است. در این زمینه مسائل مختلفی مطرح است؛ از جمله اینکه: علم دینی به چه معناست؟ معیار دینی بودن هر علم چیست؟ آیا علم دینی امکان دارد؟ چه علومی ظرفیت دینی شدن دارند؟ ملاک و معیار دینی بودن علوم چیست؟ این علوم باید واجد چه اوصاف و ویژگی هایی باشند تا بتوان آنها را دینی دانست؟ این ویژگی ها را در چه عوامل و مؤلفه هایی می توان جست وجوکرد؟ این مسائل از سنخ مسائل فراعلمی است. در این زمینه، دیدگاه ها و نظریه های مختلفی شکل گرفته است که از جمله آن، دیدگاه «علم توحیدمحور» است. این دیدگاه هم به علمیت علم اهتمام دارد و هم به دینی بودن آن. مقاله حاضر سعی دارد با روش تبیینی و عقلی، ضمن بیان چارچوب نظری و مفهومی بحث، معیار دینی بودن علم و همچنین مبانی مختلف آن را توضیح دهد. یافته های مقاله عبارت اند از: وحدت معیار و تکثر عوامل و مؤلفه ها به مثابه شاخصه ها، تشکیکی بودن معیار هر علم به حسب ماهیت و قابلیت های آن ظرفیت دیدگاه در تولید، تهذیب و تکمیل علوم.Monotheism in Science (From a Religious Criterion to the Desired Science)
Among the macro-questions in the philosophy of religion is the problem of “religion-based science.” Key issues include: What is meant by religious science? What is the criterion for a science’s being religious? Is such a science possible? Which disciplines are capable of “becoming religious”? What properties must they exhibit to count as religious, and in which factors and components should those properties be sought? These are metascientific questions. One influential position in this field is the view of tawḥīd-centered science, which attends both to the scientificity of science and to its religiosity. Using an explanatory, rational method, this article lays out the theoretical and conceptual framework of the debate, and articulates the criterion for the religiousness of science together with its underlying foundations. The findings are as follows: the unity of the criterion alongside a plurality of factors and components as its indicators; the gradational (tashkīkī) character of the criterion in each discipline in accordance with that discipline’s nature and capacities; and the capacity of the tawḥīd-centered view to generate, refine (tahdhīb), and complete the sciences.
تبلیغات
