مریم کامیار

مریم کامیار

رتبه علمی: استادیار، پژوهشکده دانشنامه نگاری، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

مطالب

فیلتر های جستجو: فیلتری انتخاب نشده است.
نمایش ۱ تا ۷ مورد از کل ۷ مورد.
۱.

دراسه فی النصوص المکتوبه علی الأقمشه فی حقبه البویهیین (المقابله بین النصّ والنقش)(مقاله علمی وزارت علوم)

تعداد بازدید : 115 تعداد دانلود : 799
بناء علی المصادر المکتوبه فی العصور الإسلامیه، کانت الملابس ذات الکتابات والنقوش فی حقبه البویهیین لها مکانه مرموقه، وهذه الخِلَع هی عباره عن ملابس یهدیها الحکّام إلی أتباعهم أو خدامهم تعبیراً عن إخلاصهم ووفائهم لرؤسائهم. وفی بعض الأحیان یتمّ رسم صور الحکام علی هذه الأقمشه والملابس. وفی عصر البویهیین أدی المیل نحو التشیع والرغبه فی نشر الثقافه الإیرانیه – الساسانیه إلی خلق أعمال بدیعه فی هذا الخصوص. ولا تزال هناک بعض الأقمشه الحریریه ذات النقوش والکتابات الّتی تمّ اکتشافها من ساحتی "برج نقاره خانه" و"بی بی شهربانو" فی مدینه ری. واستناداً إلی وثائق علم الآثار فإنّ الأقمشه المتبقیه کانت تُعتمد لتغطیه القبر وأکفان الموتی. وکانت کتابات هذه الأقمشه بالخطّ الکوفی المبسط والمورد وهو فی الغالب یعدّ جزءاً من زخرفه القماش وزینته. یهدف هذا البحث إلی دراسه 25 صوره للأقمشه فی عهد البویهیین وقد تمّ الحصول علیها من عملیات الحفر التی تمّت فی مقبره من مقابر مدینه ری. ونظراً إلی أنّ هذه الأقمشه استخرجت من المقابر، فإنّ الدراسه تحاول التعرّف علی مصدر هذه الکتابات والنقوش فی الأقمشه. إنّ معرفه العلاقه بین نقوش الأقمشه والصخور هی من الأسئله الأخری التی نحاول الإجابه عنها فی هذه الدراسه. اعتمدنا فی البحث علی منهج التحلیل الکیفی. وأظهرت نتائج البحث أنّ نصوصاً فی الأقمشه تضمنت أدعیه ورسائل أخلاقیه وأشعاراً من شعراء العرب منذ القرن الإسلامی الأول إلی عهد البویهیین. إنّ النقوش الکتابیه إلی جانب وجود المضامین الدینیه والسیاسیه کانت تتمتع بخصائص جمالیه أیضاً. وفی بعض الحالات غیرت رسوم الورود أشکال الحروف لکی یحصل التوازن فی النصوص؛ ولهذا کانت بعض النصوص غیر قابله للقراءه أو متضمنه لأخطاء بصریه أو کتابیه. إنّ هذا الأمر أظهر بأنّ الجانب الجمالی کانت له أهمیه تضاهی جانب المضمون فی هذه النقوش. وکانت أکثر الأقمشه من نوع الخلع ومحتوی هذه النقوش الصخریه کان فی الغالب حوارات شخصیّه أو جمل دعائیه.
۲.

نقش عجایب نگاری در سنت دانشنامه تصویری ایران نمونه موردی: دانشنامه مصور عجایب المخلوقات قزوینی

تعداد بازدید : 807 تعداد دانلود : 106
«عجایب نامه ها» از مهم ترین دانشنامه های تصویری در شناخت افکار، باورها و آداب هستند. روایات عجایب نامه ها تحت تأثیر عوامل مذهبی، قومی، وقایع تاریخی، اختراعات و اکتشافات مانند ورود سیاحان، مسافرت ایرانیان به سرزمین های دور و نهضت ترجمه بوده است. آن چه امروز عجایب نویسی نامیده شده، متونی است که ریشه در فرهنگ شفاهی مردم داشته، به شکل دانشنامگی تدوین شده است. در این مقاله ضمن بررسی سنت عجایب نامه نویسی در ایران، به معرفی و مطالعه یکی از نسخ خطی مصور کتاب عجایب المخلوقات «قزوینی» که در کتابخانه باواریا واقع در مونیخ آلمان نگه داری می شود، پرداخته شده است. نسخه های متعددی از کتاب عجایب المخلوقات قزوینی در کتابخانه ها، موزه ها و مجموعه های شخصی نگهداری می شود. نسخه خطی که در این پژوهش مورد مطالعه قرار گرفته، مربوط به 658 ه .ش/ 678 ق و کهن ترین نسخه موجود از این کتاب است. روش انجام این پژوهش توصیفی- تحلیلی همراه با مطالعه کتابخانه ای است. با توجه به اینکه نویسنده کتاب (قزوینی) هنگام به تصویر درآمدن کتاب در قید حیات بوده، این موضوع در بررسی و تحلیل تصویری 467 نگاره و 44 نقشه خطی موجود در متن در نظر گرفته شده است؛ نگارگر آنچه را که در متن آمده، به تصویر کشیده و از پرداختن به هرگونه اضافاتی پرهیز کرده است. نگاره هایی که در متن اصلی کتاب عجایب المخلوقات به تصویر کشیده شده اند، کاملاً در جهت روشن ترشدن مفاهیم متن هستند.
۳.

نقد کتاب The topkapi scroll-Geometry and ornament in Islamic architecture (هندسه و تزیین در معماری اسلامی - طومار توپکاپی)(مقاله علمی وزارت علوم)

نویسنده:
تعداد بازدید : 293 تعداد دانلود : 310
کتاب "هندسه و تزیین در معماری اسلامی"، بررسی هندسه در معماری اسلامی به قلم پرفسور گل رو نجیب اغلو اثر ارزشمندی در حوزه معماری اسلامی است. این کتاب در سال 1995 در انتشارات ویکلی (Weekly) چاپ شده است. اگرچه محتوای کتاب در توصیف معماری و هنر اسلامی است، چنانکه از مقدمه کتاب دانسته می شود این کتاب در اصل برای مخاطب غربی نوشته شده است. نویسنده نخستین دلیل از نگارش این کتاب را کوششی برای تعدیل باوری عمومی درباره هندسه و مراحل تدوین و بحث در معماری اسلامی می داند. و همچنین تلاش می کند که رویکرد منفی درباره هندسه هنر اسلامی را در دیدگاه های غربی تصحیح کند، زیرا چنین نگرشی سبب شده نوعی بی میلی به برابر نهادن آثار معماری اسلامی با آثار بزرگ معماری کلاسیک غرب به وجود آید. از سوی دیگر در این کتاب، نجیب اغلو می خواهد انتقادهای غرب را که معماری اسلامی را تا سطح اثری تدوین نشده فرومی کاهد، رد و پاسخ دهد. نجیب اغلو در فصل پایانی کتاب از دیدگاه غربی به مستندات تدوین شده معماری اسلامی می نگرد و برخی از نکته های مغفول مانده علوم هندسی ؛ از جمله روشن ساختن مفهوم سازی، ضبط و انتقال طراحی معماری در جهان اسلام را برجسته می کند.
۴.

بررسی نقش و نوشتار در منسوجات آل بویه (مطالعه موردی: پارچه های مکشوفه در آرامگاه بی بی شهربانو و نقاره خانه شهرری)(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: منسوجات آل بویه نقوش پارچه کتیبه کفن بی بی شهربانو نقاره خانه

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : 877 تعداد دانلود : 351
با رونق تولید پارچه های ابریشمی در دوره آل بویه، منسوجات به کالای پرارزشی در ایران تبدیل شدند. بر اساس مدارک مکتوب و یافته های باستان شناسی، در دوره آل بویه پارچه هایی از جنس ابریشم و مزین به نقوش حیوانی، گیاهی و یا کتیبه کوفی، بافته می شده است. یکی از نکات مهم این پارچه های مزین به نقش و کتیبه، کاربری آنها بوده که به عنوان کفن از آنها استفاده می شده است. با توجه به کارکرد پارچه ها به عنوان کفن و محتوای کتیبه های بافته شده، این سوال مطرح است که فرهنگ آل بویه چه تأثیری در چگونگی این هنر داشته است؟ هدف از این پژوهش بررسی سوگیری فرهنگی در زمینه پارچه های ابریشمی کتیبه دار در عصر آل بویه است. محوریت مقاله حاضر بر مبنای خوانش کتیبه های 26 پارچه ابریشمی است که از کاوش های باستان شناسی گورستان نقاره خانه و بی بی شهربانو واقع در شهرری به دست آمده اند. داده های به کار برده شده در این پژوهش، از طریق منابع کتابخانه ای و قابل استناد جمع آوری شده اند و تجزیه و تحلیل داده ها، به صورت کیفی و کمی می باشد. پژوهش حاضر به دنبال بررسی ماهیت نقوش و محتوای نوشتاری پارچه های آل بویه است که با توجه به درجه اهمیت آنها به عنوان کفن و یا در کنار متوفی استفاده شده اند. با توجه به نقش بارز فرهنگ تصویری ایران باستان در نقوش منسوجات، نقش های مورد استفاده به چهار دسته اصلی تقسیم شده اند که به صورت نمادین اشاراتی به کرامت انسان، زندگی پس از مرگ، جاودانگی، بقای انسان و ارتباط انسان و آخرت دارند. نوشتار موجود در کنار نقش ها، شامل مضامینی است که بر محتوای نقوش تأکید می کنند و در بررسی نقوش ، متون هم نشین با منسوجات نیز مورد بررسی قرار گرفته اند. بیش ترین متن های مورد استفاده در این منسوجات، متن هایی با محتوای دینی یا نص است که از کتاب های شعر عربی گرفته شده اند. این منسوجات، نگاه دوگانه ای دارند؛ از یک سو نقش پارچه ها برگرفته از نقوش اسطوره ای ایران باستان بوده و از سوی دیگر، نگرش دینی آل بویه سبب بهره گیری از کتیبه های اسلامی در پارچه ها شده است.
۵.

بازآفرینی اندیشه اسلامی در دگرگونی مسکن تهران(مقاله علمی وزارت علوم)

کلید واژه ها: مسکن اسلامی شهر اسلامی رضایتمندی و شهروندی ناهنجاری مسکن

حوزه های تخصصی:
تعداد بازدید : 437 تعداد دانلود : 495
استفاده از الگوی غیر اسامی وارد شده به معماری مسکونی ایران، متن معماری مسکونی را دچار گسیختگی کرده است. این شرایط در مناسبات اجتماعی دیده شده: رضایتمندی بصری، تغییر ترکیب و نحوه توزیع بافت مسکونی در قالب تخلیه مرکز شهر و محات قدیمی، رشد حاشیه نشینی بدون توسعه شهروندی جنب ههایی از گسیختگی فضای شهری هستند. تحلیل ادراک بصری شهروندان اسامی، جهت گیری سا کنین را از تحولات کالبدی محله نشان م یدهد. در این تحقیق مولف ههای ارزیابی ادراک ناظر، با توجه به معیارهای فرهنگ اسامی انتخاب شده و با تحلیل پدید ههایی از قبیل: فراوانی رخدادهای ضد اجتماعی و غیر اسامی، کاهش تعلق خاطر، گسیختگی بافت، نابسامانی و آشفتگی محیط بررسی شده که در مجموع ارزش کیفیت محیط را بیان میک نند. مطالعات آماری در گون ههای نوین ساختما نهای مسکونی تهران که به صورت مجتمع های بلند مرتبه طراحی شده اند، دنبال می شود. تحقیق انجام شده در جزییات ناهنجاری های اجتماعی مسکن با روش عاملی تحلیل شده اند. بررسی شامل فضاهای سکونتی است که تحت تأثیر جوامع غیر اسامی وارد طراحی شهری ایران شده است و هنجارها و مغایرت های مشاهده شده در رفتار سا کنین خانه های تک خانواری، خانه های چند واحدی و بالاخره مجتم عهای مسکونی مقایسه شده است. نتیجه نشان می دهد که مجتمع های مسکونی بلند مرتبه با رفتارهای ضد اجتماعی قرینند. بدین ترتیب ا گر عوارض و دستاوردهای توسعه مسکن را در دو دسته متمایز قرار دهیم و روند تغییرات آ نها را در طول زمان بررسی کنیم مجموعه آ نها همچون دو جریان متضاد به نظر خواهد رسید که یکی فرایند پویایی زندگی شهری و دیگری فرایند گسیختگی آن است. همچنین بافت های محله ای بدون هویت شاخص فرهنگ اسامی دارای ناهنجار یهای اجتماعی هستند و در صورت عدم برنامه ریزی کالبدی م یتواند به بحران هویتی در شکل اجتماعی منجر شود.

پالایش نتایج جستجو

تعداد نتایج در یک صفحه:

درجه علمی

مجله

سال

حوزه تخصصی

زبان