مطالعه تطبیقی حفاظت قانونی از داده های مغزی انسان در مواجهه با فناوری های عصبی با تأکید بر رابط های مغز و رایانه (BCI)(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
مجلس و راهبرد سال ۳۲ تابستان ۱۴۰۴ شماره ۱۲۲
5 - 32
ظهور و پیشرفت سریع در حوزه فناوری های عصبی خواندن مغز و ذهن ، خصوصاً رابط های مغز و رایانه ( BCI ) زمینه ورود به مغز انسان و رمزگشایی داده های مغزی را فراهم کرده است. مداخلات و رمزگشایی داده های مغزی ، ممکن است اطلاعات ذهنی و عصبی مانند: احساسات، افکار، عقاید و نیات اشخاص را آشکار سازد و آشکارسازی داده های مغزی هر فرد ممکن است او را در معرض آسیب قرار دهد یا شخص دیگری را به کنترل رفتار او قادر کند. ترکیب رابط های مغز و رایانه با تصویربرداری عصبی، علاوه بر کاربرد فراوان در حوزه درمان و پزشکی، در سایر حوزه ها مانند امور نظامی، خدماتی، آموزشی و دادگاه ها مورد استفاده قرار گرفته است. بسیاری از کشورها، سازمان ها و شرکت ها به دنبال تحقیقات و سرمایه گذاری در حوزه مغز انسان و دستگاه های عصبی مرتبط با آن هستند. به طوری که در این مطالعه سؤال هایی پیش آمده ازجمله: ماهیت داده های مغزی چیست؟ و آیا به موازات پیشرفت های دستگاه های عصبی و امکان سوءاستفاده از آن، قانونگذاران بین المللی و داخلی از جمله کشور ما تدوین قانون را ضروری دانسته اند؟ ازاین رو با روش توصیفی تحلیلی در این پژوهش نشان می دهد، با توجه به جایگاه مغز انسان و داده های آن که به مثابه داده های حساس سلامت است و نیز به دلیل ایجاد تهدیدهای حقوق بشری و چالش های حقوقی و همچنین با ویژگی ها، پیچیده بودن، قابلیت سوءاستفاده و تنوع کارایی این دستگاه ها به ویژه رابط های مغز و رایانه و تصویربرداری عصبی که امکان رمزگشایی، پردازش و دستکاری داده های مغزی، ذهنی و عصبی انسان را فراهم می کند؛ تدوین یا اصلاح قانون، برای محافظت از داده های مغزی و ذهنی انسان قبل از تکامل و تجاری سازی این دستگاه ها، در سطح بین المللی مانند اصلاح میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی یا اعلامیه جهانی حقوق بشر و نیز قوانین داخلی کشورها ازجمله ایران، ضروری است.