دلایل انفعال شهروندان در بحران های محیط زیستی و پیامدهای آن بر توسعه پایدار از منظر نخبگان دانشگاهی(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
مطالعات اجتماعی ایران سال ۱۸ زمستان ۱۴۰۳ شماره ۴
5 - 30
حوزههای تخصصی:
این مقاله به بررسی دلایل انفعال شهروندان نسبت به مسائل محیط زیستی در ایران از منظر نخبگان دانشگاهی می پردازد. هدف تحقیق شناسایی و تحلیل شرایط علی، زمینه ای و مداخله گر تأثیرگذار بر عدم مشارکت فعال در سیاست های زیست محیطی و استخراج راهبردها در قبال این پدیده و پیامدهای آن بر توسعه پایدار است. روش تحقیق از نوع کیفی و با شیوه نمونه گیری نظری و مبتنی بر تحلیل داده های مصاحبه های عمیق با 24 نخبه دانشگاهی است که با استفاده از روش نظریه داده بنیاد با رویکرد اشتراوس و کوربین انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که شرایط علی شامل مقولات عدم آگاهی عمومی، ضعف آموزه های مسئولیت پذیری، ضعف در سیاست گذاری ها، نارسایی در اجرای قوانین و عدم تعامل مؤثر میان دولت و جامعه مدنی است. شرایط زمینه ای شامل مقولات بی اعتمادی نهادی، تغییرات سریع اجتماعی - اقتصادی، فقدان ارتقاء دانش زیست محیطی و نابرابری های اجتماعی - اقتصادی است. عوامل مداخله گر شامل مقولاتی مانند دخالت های بین المللی، نقش رسانه ها در نگرش های زیست محیطی و تغییر تکنولوژی های زیست محیطی بود که نقش بسزایی در بی تفاوتی شهروندان دارند. همچنین نتایج نشان می دهد که با تقسیم استراتژی شهروندان به دو مقوله پذیرش/مقاومت، بی تفاوتی و انفعال شهروندان نسبت به مسائل محیط زیستی در ایران می تواند سه پیامد منفی، ترکیبی و مثبت بر روی توسعه پایدار داشته باشد.