تعیین قلمروهای مناسب فعالیت پرورش دام سبک با رویکرد آمایشی (نمونه موردی: استان خراسان رضوی)(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
هدف از تعیین قلمروهای مناسب فعالیتی آن است که هر قلمرو با توجه به شایستگی ها و مزیت های خود و در چهارچوب سیاست های کلان سرزمینی، در چند رشته از فعالیت های اقتصادی نقش تخصصی ایفا نماید و بر اساس آن با سایر مناطق تعامل برقرار کند؛ لذا در این مطالعه سعی شده است با استفاده از سه گروه شاخص شامل: اقلیم (بارش و درصد تبخیر و تعرق به مجموع بارش سالانه)، آب (وضعیت سرانه آب تجدیدشونده) و دام- مرتع (نسبت دام موجود به دام مجاز و توان اکولوژی مرتع) به تعیین قلمروهای مناسب مرتع داری و پرورش دام سبک در خراسان رضوی پرداخته شود. برای این منظور، داده های آن ها برای 33 شهرستان استان تهیه و به کمک یکی از روش های تصمیم گیری چندمعیاره یعنی «تاپسیس فازی»، اولویت بندی شد و سپس بر اساس آن، قلمروهای مناسب توسعه فعالیت دام سبک، به تفکیک شهرستان ها، تعیین شد. پژوهش حاضر به لحاظ نوع هدف در میان پژوهش های کاربردی و به لحاظ نوع روش در طبقه بندی تحقیقات توصیفی-پیمایشی قرار می گیرد. جامعه آماری مورد بررسی شامل 20 نفر از خبرگان و کارشناسان در حوزه های کشاورزی، مرتع داری و پرورش دام سبک در استان خراسان رضوی در سال 1401 بوده است. نتایج مطالعه نشان داد که شهرستان های: چناران، خوشاب، تربت حیدریه، صالح آباد، کوه سرخ، سرخس و قوچان قلمروهای مناسب برای تداوم فعالیت پرورش دام سبک در استان هستند؛ لذا در راستای تداوم این فعالیت در سال های آتی اگرچه شرط لازم با درنظرگرفتن آب قابل برنامه ریزی برای کشاورزی، کاهش تعداد دام در حد مجاز و انجام طرح های مرتع داری جهت بهبود و تقویت مراتع می باشد ولی شرط کافی کاهش وابستگی دام به مرتع است که تنها از طریق اصلاح نژاد و حرکت از دامداری سنتی به سمت دامداری صنعتی به وقوع می پیوندد. در نتیجه با وجود این که هزینه نگهداری دام سبک به شیوه صنعتی بالاست ولی وضعیت مراتع، آب و اقلیم استان دامداران را ناگزیر به حرکت به سوی دامداری صنعتی می نماید.