جعفر مرشدی

هدف پژوهش حاضر ارزیابی میزان انطباق الگوی معماری مدارس شهر اهواز با الگوی معماری ایده آل و مطلوب حاصل از شاخص های اقلیمی است. در این پژوهش، روش پژوهش ترکیبی از توصیفی-تحلیلی است. با توجه به داده های هواشناسی مورد استفاده در شاخص ماهانی و اوانز، می توان نتیجه گرفت وضعیت اقلیم آسایش در شهر اهواز در آبان و اسفندماه در بهترین حالت خود قرار دارد و در این دو ماه نیازی به وسایل گرمایشی و سرمایشی نیست. با برداشت های میدانی و انتخاب نمونه های تصادفی از مدارس شهر اهواز، جهت گیری ساختمان مدارس با استفاده از جهت یاب و عکسبرداری تعیین گردید و مناسب ترین الگو برای طراحی ساختمان های آموزشی با استفاده از نرم افزار مشاوره اقلیم استخراج گردید. نتایج پژوهش نشان داد جهات شمال و جنوب در مدارس قدیمی و با قدمت بیش از 20 سال دو جهت غالب در مدارس نمونه انتخابی بودند ولی در مدارس جدیدالتأسیس و با قدمت کمتر از 10 سال جهت جنوب به طور قابل توجهی بیش از سایر جهات بوده است. به طورکلی جهات شمال و جنوب به ترتیب با 40 و 37 درصد از نمونه های انتخابی، بیشترین سهم را در جهت گیری مدارس داشته اند.

هدف این پژوهش شناسایی میزان انطباق جهت استقرار و جهت گیری ساختمان های آموزشی قدیم و جدید شهر دزفول با شرایط اقلیمی به منظور استفاده حداکثری از توانمندی های اقلیمی در دوره فعالیت مدارس و کاهش استفاده از تجهیزات گرمایشی و سرمایشی می باشد. برای استخراج مناسب ترین الگوی استقرار مدارس متناسب با شرایط اقلیمی، از روش قانون کسینوس ها و نرم افزار Q Basic استفاده شده است. ابتدا میزان انرژی تابشی دریافتی بر روی سطوح قائم به صورت نظری و واقعی برای جهات 24 گانه جغرافیایی بر اساس داده های اقلیمی ایستگاه هواشناسی دزفول در بازه زمانی (1986-2019) میلادی محاسبه شده، سپس مناسب ترین جهت و سایر جهات مطلوب استخراج و معرفی گردید و در نهایت ساختمان های آموزشی موردبررسی میدانی قرار گرفت که با انتخاب 15 نمونه از مدارس قدیم، جدید و بازسازی شده، جهت گیری کلی ساختمان ها با الگوی استخراج شده از قانون کسینوس ها مقایسه گردید. بر اساس نتایج حاصل از قانون کسینوس ها و با در نظر گرفتن شرایط اقلیمی شهر دزفول، چه در ساختمان های دوطرفه و چه در ساختمان های چهار طرفه جهت جنوبی مناسب ترین جهت برای استقرار دیوارها و بازشوها می باشد. مقایسه جهت گیری این مدارس با الگوی مناسب حاصل از تحقیق نشان می دهد که در تعدادی از نمونه های قدیمی و در تعدادی از نمونه های تازه تأسیس الگوی مناسب رعایت شده است. البته در تعدادی از نمونه ها نیز بازشوها در تمام جهات جغرافیایی احداث شده است اما در مجموع میزان سازگاری با الگوی مطلوب در مدارس جدید بیشتر از مدارس قدیمی بوده است.

مقدمه: امروزه مهاجرت یکی از معضلات همه کشور های در حال توسعه بوده و ترکیبی از عوامل اقتصادی، محیطی و سیاسی ممکن است باعث شوند تا بخشی از مردم آن ناحیه تصمیم به مهاجرت بگیرند . در اثر گرمایش جهانی و افزایش پدیده هایی نظیر توفان، سیل، خشکسالی، موج های گرمایی و ... زندگی معیشتی را از بین برده و انگیزه های خارج شدن از یک مکان خاص را ایجاد می کنند. تغییر اقلیم با تحت تاثیر قرار دادن همه بخش های اقتصادی از جمله کشاورزی می تواند منجر به افزایش مهاجرت و جنگ شود. هدف: هدف از انجام این تحقیق، شناسایی شرایط اقلیمی و برخی مولفه های مدیریت و زیرساخت های شهری بر علل مهاجرت از شهر اهواز می باشد. روش شناسی: در انجام این تحقیق از مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نرم افزار Expert Choice و پرسشنامه بر اساس طیف لیکرت استفاده شد. پژوهش حاضر به لحاظ روش، توصیفی- تحلیلی بوده و از نظر جمع آوری اطلاعات، اسنادی پیمایشی و از لحاظ هدف، کاربردی می باشد. ابتدا اطلاعات بصورت پرسشنامه ها بین متخصصین ادارات و اساتید و دانشجویان، توزیع و داده های آن جمع آوری و آنالیز گردید و پس از به دست آمدن سازگاری معیار ها، وزن هر کدام از معیارها و گزینه ها محاسبه و سپس تجزیه و تحلیل و نمودارسازی شد. قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمروی جغرافیایی پژوهش، شهر اهواز در استان خوزستان است. یافته ها و بحث: نتایج نشان داد که بین معیارهای منتخب علل مهاجرت، معیار هزینه با وزن 5716/0 و معیار تامین مواد و ابزار مقابله، با وزن 0702/0 بیشترین و کمترین اوزان مهاجرت و در ارتباط با معیار هزینه، گزینه خشکسالی با وزن 3610/0 و گزینه 0270/0 به ترتیب بیشترین و کمترین اوزان، را به خود اختصاص داده است. در ارتباط با معیار ارزش مقابله، گزینه خشکسالی با وزن 3532/0 و گزینه آلودگی شهری با وزن 0278/0 به ترتیب بیشترین وکمترین اوزان، در ارتباط با معیار مدت زمان، گزینه خشکسالی با وزن 3706/0 و آلودگی شهری با وزن 0310/0 به ترتیب بیشترین و کمترین اوزان، در ارتباط معیار تامین ابزار، فاضلاب شهری با وزن 3556/0 و آلودگی شهری با وزن 0405/0 به ترتیب بیشترین و کمترین اوزان تمایل به مهاجرت را بین همه گزینه های منتخب به خود اختصاص داده است. رتبه بندی نهایی گزینه های منتخب عوامل مهاجرت از شهر اهواز نشان می دهد که خشکسالی و فاضلاب شهری بترتیب با امتیاز 3369/0 و 2841/0 با اولویت اول و دوم و گزینه آلودگی شهری (زیست محیطی) با اولویت هفتم در رتبه پایین تر تمایل به مهاجرت قرار گرفته است. نتیجه گیری: با استفاده از مدل تحلیل سلسله مراتبی (Ahp) به تعیین معیارها و گزینه های شرایط اقلیمی و برخی مولفه های مدیریت و زیرساخت های شهری موثر بر تمایل مردم به مهاجرت از شهر اهواز پرداخته شد که بر اساس نتایج و اوزان به دست آمده از معیارها و گزینه ها، برترین هر کدام تعیین و پیشنهادها و برنامه هایی برای تحقق تصمیم گیری مهاجرت، ارائه شد.