نگین صالح مقدم

نامه های خان احمدخان گیلانی دربردارنده حقایق گوناگون از اوضاع سیاسی، باورها، فرهنگ و زندگی اجتماعی مردم است که در عصر صفوی نگاشته شده و نمونه های آنها در منابع دیگر کمتر یافت می شود. این جستار کوشیده است با روش تحلیل محتوای کیفی، جلوه های فرهنگی جامعه را از محتوای نامه ها بیابد و تا حدّ امکان سیمای فرهنگی آن زمان را در عرصه های گوناگون و بر مبنای اطلاعات به دست آمده تبیین کند. با نظر به رشد نگرش های دینی در عصر صفوی، در نامه های این مجموعه اشارات فراوان به مسائل اعتقادی دیده می شود که در کنار باورهای عامیانه و عناصر زبانی می تواند تصویری از فرهنگ جامعه آن دوره به دست دهد. با توجه به اطلاعات مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی موجود در نامه ها، می توان نتیجه گرفت که حوزه فرهنگ در قیاس با سایر ساحت های جامعه، از محتوای متنوع تری برخوردار است و دو مقوله زبان و باور های دینی بالاترین بسامد را در بحث فرهنگ دارا هستند.