فیروز فتاحی ثانی

هدف این پژوهش، بازتاب مولّفه های فرهنگ و ادبیّات عامّه، پهلوانی و عیّاری در ورزش زورخانه ای و باستانی ایران است. زورخانه ها از دیرباز، جایگاه پهلوانان، عیّاران و جوانمردان بوده که در پرورش روح و جسم خود برای اهداف معنوی می کوشیدند و این مکان، گاه، محل بیان مسایل و نابسامانی های جامعه و رفع مشکلات مردم بوده است. مکتب پهلوانی و جوانمردی زورخانه ای، نمونه اعلای ادبیات عامه مردمی و جایگاهی برای ترویج اخلاق و سوق دادن افراد به سوی کنش های عیّاری و پهلوانی با استفاده از ترویج فرهنگ دینی و ایرانی بوده است که توسّط مرشدان با خواندن اشعار حماسی، تعلیمی و دینی ترویج داده می شد. پرورش اندام و آمادگی جسم و تن، فارغ از نبردهای مادّی گرایانه برای رویارویی های غیرمادّی و مبارزه با شیطان نفسانی از جمله اهداف ورزش و منش پهلوانی است. به همین علّت، تاثیر فرهنگ و ادبیّات عامّه، پهلوانی و عیّاری بر ورزش زورخانه ای از گذشته های دور، دیده می شود و با بررسی مولّفه های این فرهنگ و ادبیّات، به تاثیر آن در ورزش باستانی زورخانه-ای پی می بریم؛ این مولّفه های در پیوند با فرهنگ و ادبیات عامّه، پهلوانی و عیّاری عبارتند از: سروده های پهلوانی و آیینی، موسیقی و سازها و ابزارهای موسیقایی، ساز وبرگ ها و ابزارهای ورزش زورخانه ای، مفاهیم شیعی و شعایردینی، حرکت ها و تمرین های ورزشی و مکان ها و ساختارهای معماری زورخانه ای.