طراحی مدل تکاملی زیست بوم بازار برق ایران با رویکرد هم آفرینی در زنجیره ارزش صنعت برق(مقاله علمی وزارت علوم)
حوزههای تخصصی:
زیست بوم بازار برق را می توان محیطی دانست که بازیگران مختلف صنعت برق تبادلات مالی عمده ای را با یکدیگر دارند. علاوه بر تعاملات اقتصادی و مالی، این بازیگران به انحا مختلفی به هم آفرینی ارزش در حوزه های مختلف سیاسی-قانونی، اجتماعی-زیست محیطی و فنی دارند. در این پژوهش پس از مروری بر ادبیات موضوع، بازیگران و دامنه های بازیگری زیست بوم بازار برق ایران شناسایی شد؛ سپس نقشه های شناختی تعاملات بازیگران ترسیم شد و با وزندهی به حوزه های هم آفرینی ارزش، نقشه شناختی تجمیعی این تعاملات بدست آمد. با استفاده از مصاحبه نیمه ساختاریافته پیشران های تکاملی این زیست بوم شامل سیاست گذاری تشویقی با تأکید بر بهره وری انرژی، خصوصی سازی و اصلاح فرایندهای گردش مالی و نقدینگی، ناترازی در تولید و مصرف برق، تسهیلگری در تعاملات کلان، توسعه سازوکارهای بازار برق و سرانجام تحریم ها و محدودیت ها شناسایی شد. با اعمال تاثیر این پیشران ها بر گره های گراف نقشه شناختی تجمیعی و تحلیل حساسیت آن با استفاده از روش ارزش پایدار ماتریس، نقشه شناختی مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج تحلیل حساسیت مدل ریاضی بدست آمده از زیست بوم صنعت برق ایران نشان می دهد، ناترازی در تولید و مصرف برق که یک پیشران مرکزگرا است بیشترین تاثیر را در انقباض زیست بوم و توسعه سازوکارهای بازار برق که یک پیشران مرکزگریز است، بیشترین تاثیر را در پویایی زیست بوم خواهدداشت. در پایان راهکارهایی برای بهبود شرایط زیست بوم با تغییر در این دو پیشران اساسی داده شده است.