منصوره عزیزی

در عصر تحولات سریع فناوری اطلاعات، سازمان ها برای موفقیت در پروژه های بزرگ مهندسی سیستم های اطلاعاتی نیازمند الگوهایی هستند که ضمن انعطاف پذیری بالا، توانایی پاسخ گویی سریع به تغییرات محیطی را نیز فراهم آورند. هدف این پژوهش بررسی تأثیر به کارگیری مدل های کسب وکار چابک بر اثربخشی پروژه های بزرگ مهندسی سیستم های اطلاعاتی با تأکید بر نقش رهبری تغییر است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش توصیفی–پیمایشی می باشد. جامعه آماری تحقیق شامل مدیران پروژه، تحلیل گران سیستم و متخصصان فناوری اطلاعات شاغل در پروژه های کلان مهندسی سیستم های اطلاعاتی در سازمان های دولتی و خصوصی کشور است. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه محقق ساخته بهره گرفته شد که روایی آن با استفاده از روایی محتوا و تأیید خبرگان و پایایی آن با آلفای کرونباخ (α = 0.87) سنجیده شد. داده ها با روش های آماری تحلیل عاملی تأییدی (CFA) و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) با نرم افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل گردیدند تا روابط میان متغیرهای اصلی پژوهش مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج نشان داد که به کارگیری مدل های کسب وکار چابک تأثیر مثبت و معناداری بر موفقیت پروژه های مهندسی سیستم های اطلاعاتی دارد (p < 0.01). علاوه بر این، رهبری تغییر نقش میانجی و تسهیل گر میان چابکی مدل کسب وکار و اثربخشی پروژه ایفا می کند. یافته ها حاکی از آن است که رهبران تغییر از طریق ایجاد فرهنگ یادگیری مستمر، توانمندسازی تیم ها و مدیریت انعطاف پذیر منابع، به افزایش هم ترازی بین نیازهای پروژه و ویژگی های مدل کسب وکار چابک کمک می کنند. بر اساس تحلیل مسیر، بیشترین اثر غیرمستقیم متعلق به بعد «پاسخ گویی سریع به تغییرات» در قالب حمایت رهبری از خلاقیت تیمی بوده است. به طور کلی، نتایج پژوهش نشان می دهد که ترکیب رهبری تغییر با به کارگیری رویکردهای چابک در مدل های کسب وکار می تواند اثربخشی، پایداری و نوآوری پروژه های بزرگ مهندسی سیستم های اطلاعاتی را به شکل چشم گیری ارتقا دهد.