رودابه سلیمانی

هدف پژوهش حاضر شناسایی عوامل مؤثر بر سلامت محیط اماکن ورزشی با رویکرد طراحی مبتنی بر شواهد است. روش تحقیق از نوع کیفی و مبتنی بر مصاحبه نیمه ساختاریافته با 12 نفر از خبرگان حوزه معماری و مدیریت ورزشی بود که با استفاده از نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها با رویکرد تحلیل مضمون و بر اساس مراحل شش گانه براون و کلارک (2006) مورد بررسی قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که سلامت محیطی اماکن ورزشی در پنج دسته ی اصلی شامل عوامل فیزیکی و محیطی، روان شناختی و شناختی، اجتماعی و فرهنگی، عملکردی و بهره وری و مدیریتی و اجرایی سازمان دهی می شود. این دسته ها در نهایت به چهار پیامد کلان شامل سلامت جسمانی، سلامت روانی، سلامت اجتماعی و پایداری محیطی منتهی می شوند. در بُعد فیزیکی و محیطی، عناصری همچون نور، تهویه، آسایش حرارتی و طراحی ارگونومیک نقش کلیدی در کاهش آسیب ها و ارتقای ایمنی دارند. در بُعد روانی و اجتماعی، طراحی محیطی آرامش بخش، فراهم سازی حریم خصوصی و ایجاد فضاهای تعاملی می تواند تجربه ای مثبت و حمایتگرانه برای کاربران فراهم سازد. همچنین نتایج نشان داد توجه به ابعاد عملکردی و مدیریتی از طریق رعایت استانداردهای طراحی، بهره گیری از فناوری های نوین، مشارکت ذینفعان و سیاست گذاری پایدار، ضامن پایداری و بهره برداری بلندمدت از این اماکن است. نوآوری پژوهش در ارائه ی چارچوبی جامع و یکپارچه است که می تواند راهنمایی علمی و کاربردی برای معماران، مدیران ورزشی و سیاست گذاران در جهت توسعه ی پایدار و ارتقای کیفیت زندگی کاربران اماکن ورزشی فراهم کند.

رنگ به عنوان یکی از مولفه های موثر ادراک محیطی، نقش مهمی در شکل گیری واکنش های هیجانی، رفتاری و میزان رضایتمندی کاربران از فضا ایفا می کند. در فضاهای ورزشی، که کاربران در شرایط فعالیت بدنی، برانگیختگی هیجانی و تعامل اجتماعی قرار دارند، کیفیت های بصری محیط به ویژه رنگ می تواند بر انگیزش، تمرکز، تداوم حضور و تجربه کلی افراد از مکان تاثیرگذار باشد . پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش رنگ در طراحی داخلی فضاهای ورزشی و بررسی تاثیر آن بر حس رضایتمندی از مکان انجام شده است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر رویکرد تحلیلی-توصیفی است و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و مرور نظام مند پژوهش های معتبر داخلی و خارجی گردآوری شده اند. در این راستا، مفاهیم مرتبط با روان شناسی رنگ، ادراک محیطی و رضایتمندی از مکان مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است . یافته های پژوهش نشان می دهد که انتخاب آگاهانه و هدفمند رنگ ها، متناسب با نوع فعالیت ورزشی، ویژگی های کاربران و شرایط نوری فضا، می تواند منجر به افزایش انگیزش، بهبود تمرکز، کاهش خستگی ذهنی و در نهایت ارتقای حس رضایتمندی کاربران از مکان شود. نتایج همچنین حاکی از آن است که رنگ، علاوه بر تاثیر بر پاسخ های هیجانی، در شکل گیری ادراک کیفیت فضا و تمایل به تداوم استفاده از فضاهای ورزشی نقش معناداری دارد. بر این اساس به کارگیری اصول علمی رنگ در طراحی داخلی فضاهای ورزشی می تواند به عنوان راهبردی موثر در ارتقای کیفیت محیط و افزایش رضایتمندی کاربران مورد توجه طراحان و معماران قرار گیرد.