سید محمدعلی ظفر

زمینه و هدف: کنکور در ایران موقعیتی آموزشی اجتماعی است که با فشار مطالعه، رقابت، انتظارهای خانوادگی، نگرانی نسبت به آینده و ارزیابی مداوم خود همراه می شود. در چنین زمینه ای، فرسودگی تحصیلی می تواند تجربه داوطلبان را در سطح مطالعه، زمان، رابطه با خود و رابطه با دیگران تحت تأثیر قرار دهد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجربه زیسته کنکوری ها از فرسودگی تحصیلی در روایت های آنلاین انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با الهام از پدیدارشناسی تفسیری و نتنوگرافی صورت گرفت. مواد و روش ها: داده ها از روایت های عمومی منتشرشده در فضاهای آنلاین فارسی زبان، شامل تالارهای گفت وگو، انجمن های دانش آموزی و بخش دیدگاه های عمومی گردآوری شد. نمونه گیری به صورت هدفمند و نظری انجام گرفت و روایت ها پس از غربال گری بر اساس ملاک های ورود و خروج، با روش تحلیل مضمون بررسی شدند. در تحلیل داده ها، روایت ها چندین بار خوانده شدند، واحدهای معنایی مرتبط با فرسودگی تحصیلی مشخص گردیدند، کدهای اولیه استخراج شد و سپس کدهای مشابه در قالب مضمون های فرعی و مقوله های اصلی سازمان یافتند. یافته ها: یافته ها نشان داد تجربه فرسودگی تحصیلی کنکوری ها در شش مقوله اصلی قابل تبیین است: کاهش عاملیت تحصیلی، برنامه ریزی اضطراب زا، اثر دوطرفه عاطفه منفی و اهمال کاری، خودبیزاری تحصیلی، فرسودگی رابطه ای و منزلتی، و بی نظمی زمان و سبک زندگی فرسوده. نتایج نشان داد که داوطلبان در وضعیت فرسودگی، با دشواری در شروع و تداوم مطالعه، ناتوانی در اجرای برنامه، احساس گناه و خودسرزنشی، تضعیف تصویر از خود، فشار رابطه ای در خانواده، بی نظمی خواب و افزایش رفتارهای اجتنابی مانند استفاده از گوشی مواجه می شوند. نتیجه گیری: بر اساس یافته ها، فرسودگی تحصیلی کنکوری ها در پیوند با کنکور به عنوان تجربه ای سرنوشت ساز، رابطه داوطلب با مطالعه، زمان، خانواده، خودپنداره و آینده را دگرگون می کند. توجه به این تجربه می تواند برای مشاوران، خانواده ها، مدارس و تولیدکنندگان محتوای آموزشی در طراحی حمایت های واقع بینانه تر و کاهش فشارهای آسیب زا بر داوطلبان کنکور سودمند باشد.