رضا هومند

ظهور فرقه بابیه در دوره قاجار منجر به وقوع برخی رویدادهای تاریخی از جمله واقعه قلعه شیخ طبرسی در مازندران گردید. حضور بابیان در مازندران و اقدامات آنها و واکنش های مخالفین آنها درنهایت منجر به استقرار بابیان در این قلعه و نخستین شورش مسلحانه آنها گردید و این موضوع را به یک بحران منطقه ای در سال های نخستین سلطنت ناصرالدین شاه و صدارت امیرکبیر تبدیل نمود. در این منازعه حدوداً نه ماهه، فوج لاریجان که در زمره وفادارترین و زبده ترین افواج قشون ایران بوده و از زمان آقامحمدخان خدمات نظامی فراوانی به دولت و کشور نموده بود، به سرکردگی عباسقلی خان سردار لاریجانی، یکی از سرداران معتمد و کارکشته حکومت که ید طولائی در جنگ ها و سرکوب انواع و اقسام شورش های محلی در ایران داشت، در ابتدا به درخواست سعیدالعلمای بارفروشی، زعیمِ روحانیون مازندران و سپس دستور دولت مرکزی، مأمور دفع این فتنه گردید و نقش مهم و تعیین کننده ای در ختم این غائله خونین ایفا نمود. مسئله این مقاله بررسی جایگاه فوج لاریجان در این ماجرا و نقش فرمانده آن در ختم این غائله است. در انجام این پژوهش از روش تحقیق تاریخی استفاده شده است و سعی دارد با نگاهی عینی به این رویداد و داده های قابل استناد موجود در منابع تاریخی به تبیین و تحلیل آن بپردازد.