تحلیل گفتمان بازنمایی غرب در کتب درسی دوره متوسطه دوم(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
تدریس پژوهی سال ۱۲ پاییز ۱۴۰۳ شماره ۳
150 - 173
حوزههای تخصصی:
در این پژوهش، شیوه بازنمایی غرب در کتب درسی دوره متوسطه دوم نظری جمهوری اسلامی ایران مورد بررسی قرار گرفته است. این تحلیل با استفاده از نظریه بومی گرایی و روش شناسی تحلیل گفتمان انتقادی تئون ون دایک انجام شده است. در بین کتاب های درسی دوره متوسطه دوم نظری، هشت کتاب انتخاب و از آنها در مجموع، 90 گزاره استخراج و نقد و بررسی شدند. با استفاده از نظریه بومی گرایی پنج مقوله در مورد غرب استخراخ و گزاره های انتخاب شده از کتاب ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج تحلیل داده ها نشان داد نویسندگان بر اساس گفتمان بومی گرایی، غرب را بازنمایی کرده اند. در این متون، مقوله های «هویت غرب»، «مدرنیسم»، «ارزیابی دیگری« و «فرهنگ و باورهای غرب» با ویژگی های منفی بازنمایی شده است. اما در مقوله علم و تکنولوژی، نگاه نویسندگان به غرب متفاوت است. بنابراین همه ویژگی های غرب منفی بازنمایی نشده اند. ازاین رو می توان نتیجه گیری کرد در گفتمان بومی گرایانه متون درسی، بین فرهنگ و ارزش های غرب با علم و تکنولوژی آن می توان تمایز قائل شد؛ تکنولوژی را به خدمت گرفت و نوگرایی، سکولاریسم و اومانیسم را طرد و نفی کرد.