محمدمهدی صفورایی

پژوهش حاضر با هدف تحلیل روان شناختی آسیب رسانی اجتماعی براساس منابع اسلامی انجام شده است. این پژوهش به دنبال به دست آوردن مؤلفه های آسیب رسانی اجتماعی براساس منابع اسلامی و روایی و پایایی آن و همچنین عوامل زمینه ساز و پیامدهای آسیب زای آن است. روش به کار رفته در این پژوهش، تحلیل کیفی محتوای متون دینی بود که برای فهم و استنباط آموزه های روان شناختی از منابع اسلامی کاربرد دارد؛ بدین منظور در مرحله اول واژه ها و گزاره هایی که با آسیب رسانی اجتماعی ارتباط داشت از منابع اسلامی گردآوری شد. در مرحله بعد، مفاهیم و گزاره هایی که کمتر با آسیب رسانی اجتماعی ارتباط داشتند کنار گذاشته شدند و واژه ها و گزاره های باقی مانده با استفاده از اصول پیش پردازش متن مانند هم معنایی، چندمعنایی، تقابل معنایی و حوزه واژگانی به منظور دستیابی به مؤلفه های آسیب رسانی اجتماعی تحلیل و بررسی شد. یافته ها در این مرحله چهار مؤلفه بود: الف) آزارگری جسمی مشتمل بر شکنجه و قتل؛ ب) آزارگری زبانی مشتمل بر سخن چینی و نمامی، استهزاء و تمسخر، غیبت، تهمت و افترا، افشای اسرار، نیش زبان و ناسزاگویی؛ ج) زیرپاگذاشتن حق دیگران مشتمل بر عدم پرداخت دسترنج کارگران، دلالان سودجو، خوردن حق یتیم، شکستن عهد و پیمان؛ د) توطئه گری اجتماعی مشتمل بر مکر، نیرنگ و دروغگویی. هر یک از این مؤلفه ها به همراه 27 علت و پیامد مربوط به هر مؤلفه در منابع اسلامی به دست آمد و به تأیید کارشناسان رسید.