علی دادخواه بیدگلی

مقدمه : طرح تجاری خیابان واصف در شهر آران وبیدگل با هدف بهره برداری از پتانسیل ها و بهبود زیرساخت های گردشگری بافت تاریخی اجرا شده که با چالش حفظ تعادل بین توسعه اقتصادی و حفظ میراث فرهنگی همراه بوده و نیازمند ارزیابی اثرات آن بر کالبد بافت تاریخی و هویت جامعه محلی است. داده و روش : پژوهش پیش رو از نوع کاربردی است و با روش های تحلیل آمایشی و نظرسنجی مبنی بر پایش های میدانی انجام شد. در این راستا اثرات طرح تجاری خیابان واصف بر توسعه گردشگری بافت تاریخی محله حاج عبدالصمد و توی ده بر اساس شاخص های اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی، کالبدی-معماری و محیط زیستی ارزیابی شد. تحلیل داده ها از طریق پایش تصاویر گوگل ارث و آزمون های آماری شامل آمار توصیفی و استنباطی نظیر کلموگروف-اسمیرنوف، tمستقل و مدل سازی ساختاری انجام شد. یافته ها : نتایج نشان داد طی سال های 1390 و 1391 با اجرای محور تجاری خیابان واصف، مساحت 23500 مترمربع از بافت تاریخی طی دومرحله تبدیل به خیابان شده است. به تبع آن نیز تا سال 1402 ظهور خیابان جدید به طول 150 و عرض 8.5 متر و تعریض کوچه ی 6متری به خیابان 18.5متری کاملا مشهود است. متغیرهای مرمت و بازسازی بافت تاریخی با میانگین 4.446 و آماره t 81.8 ، اثرگذاری این طرح بر تغییر کالبدی بافت تاریخی با میانگین 4.348 و آمارهt 67.37، زنده سازی فرهنگی، آیین ها و مراسمات مذهبی و سنتی با میانگین 293.3 و آمارهt 31.577، افزایش تعداد گردشگران بافت تاریخی با میانگین 3.315 و آماره t 28.941، تأثیر منفی تخریب بافت تاریخی بر توسعه گردشگری با میانگین 3.283 و آمارهt 32.645، و افزایش مظاهر زندگی مدرن با میانگین 3.217 و آمارهt 25.657 بیشترین اثر معنی داری را بر توسعه گردشگری بافت تاریخی دارند. نتیجه گیری : اجرای طرح تجاری خیابان واصف در شهر آران وبیدگل، از یک سو منجر به تخریب بافت تاریخی و ازسوی دیگر سبب توسعه شده که در این خصوص اثرگذاری شاخص های کالبدی-معماری (مقدارt 2.5) و اجتماعی-فرهنگی (مقدارt 2.26) بیش از سایر مولفه ها است. بنابراین نیازمند مدیریت برقراری تعادل بین حفاظت از میراث و توسعه گردشگری به صورت دو جریان مکمل و همسو است.