علیرضا گلپایگانی

این مقاله به بررسی تأثیر پیچیده و چندوجهی عدم اطمینان اقتصادی بر شتاب رشد قیمت و تغییرات تعداد معاملات تمرکز دارد تا نقاط عطف و ناپایداری های بازار را تحلیل کند. ابتدا، شاخص عدم اطمینان اقتصادی از طریق میانگین گیری نوسانات استانداردشده هفت متغیر کلان اقتصادی ساخته می شود. با استفاده از این شاخص، مدل داده های پانلی با اثرات تصادفی برای ۳۰ استان کشور طی دوره ۱۳۸۷ تا ۱۴۰۲ براورد می شود. سپس، برای تحلیل ساختاری یافته ها، یک مدل تعادل عمومی پویای تصادفی مبتنی بر رفتار بهینه یابی خانوارها و بانک ها، با استفاده از روش های بیزی کالیبره می گردد. براساس نتایج عدم اطمینان اقتصادی، تأثیری مثبت و معنادار بر شتاب رشد قیمت مسکن، اما تأثیر غیرمعنادار بر شتاب تغییرات تعداد معاملات مسکن دارد. تحلیل ساختاری مدل DSGE، تفسیری عمیق برای این یافته های دوگانه ارائه داده و از یک «واگرایی تورمی-رکودی» پرده برمی دارد. شتاب قیمت به دلیل غلبه تقاضای سفته بازانه (مسکن به عنوان دارایی امن) بر احتیاط اولیه خریداران مصرفی، مقاومت از خود نشان می دهد. در مقابل، شتاب معاملات یک چرخه رونق-رکود شدید را تجربه می کند؛ یک جهش هیجانی اولیه که به سرعت جای خود را به یک سقوط عمیق ناشی از بحران استطاعت پذیری و انقباض اعتبار می دهد و این امر، بی معنا بودن اثر متوسط آن را توضیح می دهد. این واگرایی نشان می دهد که در اقتصاد ایران، قیمت مسکن از بنیادهای واقعی بازار جدا شده و باید سیاست های دو وجهی با هدف مدیریت همزمان تقاضای سرمایه ای و حمایت از تقاضای مصرفی طراحی شود.