هدیه سادات حسینیان

اهداف: تناسبات هندسی و فرم های به کاررفته در نماهای معماری تأثیر عمیقی بر احساسات، ادراک و واکنش های مخاطب دارند و به عنوان زبان بصری و بیانی بناها، درک مفهوم مقاومت و استحکام سازه ای را برای مخاطب شکل داده و تقویت می کنند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر فرم های هندسی در نماهای معماری پس از اسلام ایران بر درک مقاومت سازه ای مخاطب انجام گرفته است. در این تحقیق بررسی شد که آیا فرم های هندسی در نمای ساختمان می توانند تأثیری در درک مخاطب از میزان استحکام و پایداری سازه ای شوند. روش ها:  روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و پیمایشی با رویکرد کمی است. چهار شیوه معماری خراسانی، رازی، آذری و اصفهانی به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفتند. در مرحله نخست، ویژگی های هندسی و سازه ای هر شیوه استخراج شد و سپس میزان تأثیر هر مؤلفه با استفاده از روش آنتروپی شانون سنجیده، وزن دهی و مقایسه گردید. یافته ها:  یافته ها نشان می دهد که هندسه در معماری، علاوه بر عملکرد فنی، در ادراک روانی و بصری مخاطب از پایداری و مقاومت سازه ای نیز نقشی بنیادین ایفا می کند و می تواند در طراحی معاصر به عنوان الگویی برای ارتقای پایداری بصری و القای استحکام مورد استفاده قرار گیرد. نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که شیوه اصفهانی با طراحی های متقارن و پلان های چهارایوانی، شفافیت بیشتری در نمایش مقاومت سازه ای دارد. شیوه آذری نیز با ابعاد عظیم بناها و استفاده از تناسبات قوی، حس قدرت و استحکام را القا می کند. در مقابل، شیوه رازی به دلیل کمبود فرم های پیچیده و شیوه خراسانی با سادگی فرمی خود، در انتقال این درک سازه ای ضعیف تر عمل می کنند.