بردیا یوسفی

آسیاب ها در ایران، با بهره گیری از جریان طبیعی آب، نقش مهمی در تأمین آرد و مایحتاج معیشت جوامع سنتی داشته اند. یکی از این آسیاب های تاریخی، آسیاب آربالا در شهر میمه (استان اصفهان) است که وابسته به قنات میراث جهانی مزدآباد است و از سازه های آبی مهم در شهر میمه محسوب می شود. به رغم اهمیت این بنا، تاکنون مطالعات تاریخی، فنی و مستند سازی معماری در خصوص این آسیاب انجام نشده و در حال حاضر ساختمان آن آسیب های فراوانی دیده و بخش های مهمی از آن تخریب و اجزای مهم آن مفقود و به صورت متروک رها شده است. هدف این نوشتار بازخوانی ساختار معماری و فنی آسیاب در وضعیت پیش از تخریب و شناخت دانش بومی بکار رفته در آسیاب است. بدین منظور روش توصیفی تحلیلی به کار رفته و از اطلاعات مختلف از جمله اطلاعات کتابخانه ای، مصاحبه با افراد مطلع و کارشناسان، برداشت های میدانی و رجوع به تاریخ شفاهی استفاده شده است و در این راستا با 9 نفر از اهالی مطلع میمه مصاحبه نیمه ساختار یافته انجام شد. در این نوشتار علاوه بر ارائه اطلاعات مختلف تاریخی و معرفی موقعیت مکانی آن به ویژه در ارتباط با سایر سازه های آبی تاریخی شهر میمه، نقشه های فنی آسیاب منطبق با وضعیت پیش از تخریب آن تهیه و تدوین گردید و اجزای مهم عملکردی آسیاب بازخوانی شدند که می تواند مبنای تهیه طرح مرمت و بازسازی آسیاب قرار گیرد. علاوه بر این، با نگاه به ظرفیت گردشگری قنات میراث جهانی مزدآباد و دیگر سازه های آبی محدوده هم جوار و نیز ظرفیت های تاریخی و گردشگری شهر میمه، پیشنهاد هایی در زمینه احیای عملکردی این آسیاب با رویکرد گردشگری مطرح شده است.