محمدتقی لطیفی شیردار

رژیم پهلوی مانند بسیاری از حکومت های گذشته در مرزهای ایران با مخالفین پرشماری برخورد داشت. این حکومت با روش اقتدارگرایانه همواره به دنبال سرکوب نیروهای مخالف و بسط تمامیت خواهانه قدرت خود بود. نخبگان حاضر در دستگاه سیاسی رژیم به صورت نظام مند در امر سرکوب مشارکت داشتند و به شاه مشورت سیاسی می دادند. یکی از نخبگان موثر بر جهت گیری این حکومت در رویدادهای سیاسی و اجتماعی دهه 1340و 1350، اسدالله علم بوده است. نگاه و رویکرد او نسبت به نیروهای مذهبی نقش موثری بر تصمیمات شاه داشت. به همین دلیل خاطرات علم قادر است راهبردها و سیاست های شاه و نخبگان پیرامون او را در برخورد با نیروهای مخالف نمایان کند. در پژوهش حاضر نگارنده به دنبال بررسی و مطالعه رویکرد اسدالله علم نسبت به نیروهای مذهبی است تا ضمن بررسی و آسیب شناسی آن به طرح ذهنی علم در ارتباط با نیروهای مذهبی دست یابد. سوال پژوهش این است که دیدگاه اسدالله علم در ارتباط با نیروهای مذهبی چگونه بود؟ این فرضیه در پاسخ به سوال فوق مطرح می شود که دیدگاه اسدالله علم در ارتباط با نیروهای مذهبی در قالب طیفی از برخورد تشویقی- حمایتی تا برخورد قهری خلاصه می شود. روش پژوهش در این مقاله توصیفی- تحلیلی و روش جمع آوری منابع، کتابخانه ای- اسنادی است.

سوادکوه با پیشینه چند هزارساله اش ازجمله نقاط تاریخی ایران محسوب می شود در اکثر ادوار تاریخ به موجب موقعیت طبیعی و ویژگی سوق الجیشی اش در قسمت جنوبی کرانه های دریای خزر همواره از مناطق اثرگذار و تعین کننده محسوب می شد، از یک سو مدخل صفحات شمالی که دره اش معبر مناسبی برای اقوام مهاجم بود و از سوی دیگر وجود جنگل های انبوه و استقرار ارتفاعات گردون سای البرز و دره های عمیق سنگرگاه مطلوبی را ایجاد می نمود همین ویژگی موجب آن می شد تا آنجا دائماً محل برخوردها سپاهیان حکومت های گوناگون در طول تاریخ باشد. ازجمله در این تحقیق سعی گردیده تا یک دوره دیگر از مجموعه تحولات منطقه سوادکوه یعنی همکاری یکی از طوایف ساکن سوادکوه یعنی طایفه دادو که از ساکنان قدیمی منطقه و به شغل نظامی گری در منطقه اشتغال داشتند ارتباطشان با زندیه بر اساس منابع کتابخانه ای بررسی شود. منازعات زندیان با طایفه قاجار ترک تبار(پری ،1368 :53). در مازندران و گرگان با حمایت دادوهای سوادکوهی بود در این تقابل از حمایت همکاری همه جانبه طایفه دادو ساکن در جهت تثبیت و تقویت حکومتشان در منطقه مازندران و دفع دشمنان بهره بردند همین همکاری موجب برقراری روابط دوستانه بین آن ها گردید، زندیان در جبران زحمات طایفه دادو محمدخان دادو بزرگ طایفه را در مازندران به قدرت رسانیدن او و فرزندانش مهدی خان دادو هم به حکومت زندیه تا سرنگونی شان توسط آغامحمدخان قاجار به عنوان حاکمان آن سامان وفادار مانده و از حمایت کامل زندیان برخوردار بودند .