مهناز طالب زاده

مقدمه: سلامت، جزء مهم و جدایی ناپذیر زندگی انسان است و عوامل مختلفی بر آن مؤثر است که یکی از مهم ترین آن ها آزادی اقتصادی است. افزایش آزادی اقتصادی می تواند باعث بالا بردن سطح سلامت در جامعه شود، و یا تهدیدی برای سلامت باشد. بنابراین با توجه به نامشخص بودن اثر مثبت یا منفی آزادی اقتصادی بر شاخص سلامت از لحاظ نظری، لازم است این رابطه در نمونه های مختلف مورد بررسی قرار گیرد. از این رو در این پژوهش، اثر آزادی اقتصادی بر شاخص سلامت در دو گروه کشورهای منتخب شرق آسیا و کشورهای منتخب غرب آسیا (شامل ایران) طی دوره زمانی 2020-2000 مورد بررسی قرار گرفته است. روش: در مدل اقتصاد سنجی این تحقیق که یک مدل خطی است و به روش داده های تابلویی برآورد شده است، شاخص سلامت (مرگ و میر کودکان زیر پنج سال)، به عنوان متغیر وابسته وارد مدل شده است. متغیر مستقل اصلی پژوهش، آزادی اقتصادی است که به جای آزادی اقتصادی از شاخص آزادی اقتصادی مؤسسه ی هریتیج استفاده شده است و متغیرهای کنترلی پژوهش، شامل فناوری اطلاعات و ارتباطات (تعداد افراد دارای دسترسی به اینترنت به صورت درصدی از جمعیت)، رشد تولید ناخالص داخلی (به صورت درصد سالیانه)، نرخ شهر نشینی (به صورت درصدی از جمعیت کل) و مخارج بهداشتی عمومی داخلی دولت (به صورت درصدی از کل مخارج دولت) وارد مدل شده اند. یافته ها: متغیر های آزادی اقتصادی، فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرخ شهر نشینی در هر دو دسته از کشور های شرق و غرب آسیا، دارای تأثیرات مثبت و معناداری بر شاخص سلامت بودند. همچنین هزینه بهداشت عمومی دولت، در شرق آسیا دارای تأثیر مثبت و معناداری بر شاخص سلامت بود. بحث: بر اساس یافته ها می توان نتیجه گرفت که گسترش آزادی اقتصادی باعث بهبود شاخص سلامت در کشورهای آسیایی می شود. به عبارت دیگر، یک راه مؤثرتر برای ارائه مراقبت های بهداشتی به جامعه، ارتقای آزادی اقتصادی است، زیرا آزادی اقتصادی، نه تنها کشورها را قادر می سازد تا به نتایج بهداشتی بهتری برای جمعیت خود دست یابند، بلکه کانالی را فراهم می کند که کارآفرینی و نوآوری را برای پیشرفت پایدار فناوری در حوزه پزشکی تقویت می کند. علاوه بر این، کشورهایی با حکمرانی منطبق با اصول آزادی اقتصادی، ظرفیت ارائه مراقبت های بهداشتی بهتر از بدو تولد دارند که این امر منجر به کاهش مرگ و میر کودکان زیر 5 سال می شود.