تحلیل ترامتنی نمایش نامه «هاملت با سالاد فصل» اکبر رادی بر اساس دیدگاه ژرار ژنت
منبع:
هنر و ادبیات تطبیقی سال ۲ پاییز ۱۴۰۳ شماره ۳
121-150
حوزههای تخصصی:
این پژوهش با هدف تحلیل ترامتنی نمایشنامه «هاملت با سالاد فصل» اکبر رادی در نسبت با هملت شکسپیر و دیگر پیش متن های ادبی، با روشی توصیفی تحلیلی و کیفی انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق آن است که رادی چگونه با بهره گیری از پنج گونه ترامتنی ژنت، تراژدی کلاسیک را در بستر بحران هویت روشنفکری جامعه ایرانی بازآفرینی می کند. بررسی روابط بیش متنی، فرامتنی، سرمتنی و پیرامتنی نشان داد که رادی، ساختار نمایشنامه هملت را در قالبی اشتقاقی دگرگون کرده و شخصیت «پروفسور چخ بختیار» را بر اساس شخصیت هملت، به صورت طنزآلود و آیرونیک بازآفرینی کرده و محاکمه تراژیک هملت را به محکمه ای گروتسک و بیرونی بدل نموده است. تحلیل بینامتنی این نمایشنامه، حضور مؤثر آثار چخوف، کافکا و داستان امیر ارسلان نامدار را نیز در سطح فضا، زبان و مضمون نشان می دهد. در سطح فرامتنی و سرمتنی نیز این نمایشنامه، الگوهای آشنای تراژدی را با رویکردی تفسیری به طنزی اجتماعی و انتقادی تبدیل کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که رادی با درهم تنیدن گونه های ترامتنی، روایتی نو پدید آورده است که فروپاشی هویت روشنفکر و شکست طبقات اجتماعی را بازتاب می دهد.