مبین مقتدر پرمهر

پیشینه و اهداف : تخیل به عنوان یکی از مؤلفه های بنیادین شعر و در پیوندی تنگاتنگ با ذهن بشر، همواره مورد توجه پژوهش های ادبی و انسان شناختی بوده است. پژوهش حاضر با هدف گونه شناسی تخیل در اشعار قیصر امین پور، بر اساس الگوی منظومه های روزانه و شبانه ژیلبر دوران، به بررسی چگونگی بازنمایی مفاهیم زمان و مرگ در تصویرآفرینی شاعر می پردازد. روش ها: این پژوهش با رویکردی کیفی–تفسیری و روش توصیفی - تحلیلی انجام شده و داده ها از طریق تحلیل ساختاری تصاویر شعری و شناسایی الگوهای تکرارشونده تخیلی، بر مبنای چارچوب نظری دوران، بررسی شده اند. یافته ها : یافته های پژوهش نشان می دهد که قیصر امین پور در مواجهه با گذر زمان، غالباً رویکردی تعاملی و پذیرش محور اتخاذ می کند و حتی در موارد تقابل با زمان نیز بیشتر از ریخت های مثبت تخیلی بهره می برد. همچنین غلبه نسبی منظومه شبانه تخیل در شعر او حاکی از تمایل شاعر به تلطیف اضطراب های ناشی از زمان و مرگ و تبدیل آن ها به تجربه ای معنا مند است. نتیجه گیری : در مجموع، نتایج این پژوهش نشان می دهد که تخیل شاعرانه در شعر قیصر امین پور نه صرفاً ابزاری زیباشناختی، بلکه سازوکاری معنایی برای مواجهه با مسئله فناپذیری انسان و بازاندیشی نسبت انسان با زمان در بافت فرهنگی و فکری عصر مدرن است.

این پژوهش با هدف تحلیل ترامتنی نمایشنامه «هاملت با سالاد فصل» اکبر رادی در نسبت با هملت شکسپیر و دیگر پیش متن های ادبی، با روشی توصیفی تحلیلی و کیفی انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق آن است که رادی چگونه با بهره گیری از پنج گونه ترامتنی ژنت، تراژدی کلاسیک را در بستر بحران هویت روشنفکری جامعه ایرانی بازآفرینی می کند. بررسی روابط بیش متنی، فرامتنی، سرمتنی و پیرامتنی نشان داد که رادی، ساختار نمایشنامه هملت را در قالبی اشتقاقی دگرگون کرده و شخصیت «پروفسور چخ بختیار» را بر اساس شخصیت هملت، به صورت طنزآلود و آیرونیک بازآفرینی کرده و محاکمه تراژیک هملت را به محکمه ای گروتسک و بیرونی بدل نموده است. تحلیل بینامتنی این نمایشنامه، حضور مؤثر آثار چخوف، کافکا و داستان امیر ارسلان نامدار را نیز در سطح فضا، زبان و مضمون نشان می دهد. در سطح فرامتنی و سرمتنی نیز این نمایشنامه، الگوهای آشنای تراژدی را با رویکردی تفسیری به طنزی اجتماعی و انتقادی تبدیل کرده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که رادی با درهم تنیدن گونه های ترامتنی، روایتی نو پدید آورده است که فروپاشی هویت روشنفکر و شکست طبقات اجتماعی را بازتاب می دهد.