ماهک میرترابی

رویکرد چین در اعلام ابتکار امنیت جهانی درسال 2022، یکی دیگر از جلوه های گسست از سنت پیشین کم فروغ ماندن در عرصه بین المللی برای این ابرقدرت در حال ظهور محسوب می شود. مقاله حاضر تلاش کرده است انگیزه های ورود فعال تر چین به مسائل امنیتی جهان را با عنایت به تنش های رو به افزایش میان این کشور و ایالات متحده در صحنه جهانی بررسی و تحلیل نماید. پرسش اصلی مقاله این است که با عنایت به زمینه تشدید تنش های ایالات متحده و چین، انگیزه های چین در طرح ابتکار امنیت جهانی را چگونه می توان تبیین کرد؟ فرضیه ای که مورد آزمون قرار گرفته این است که نگرانی چین از تشدید تنش ها با ایالات متحده این کشور را بر آن داشته است تا با اعلام یک ابتکار امنیتی کلی و قابل تفسیر، ضمن ترویج رویکرد امنیتی مطلوب خود و مقابله با تهدیدهای امنیتی به ویژه از جانب ایالات متحده، برای تغییر در نظم امنیتی غرب محور موجود تلاش کند. یافته مقاله این است که ورود چین به عرصه حساسیت برانگیز مسائل امنیتی، هم نشانگر شدت بالای تهدیدهای برداشت شده توسط پکن و هم علامتی برای آمادگی و اعتماد به نفس بیشتر رهبری چین برای پیگیری فعال تر اهداف امنیتی در عرصه بین المللی است.

هر دو کشور همسایه ایران و ترکیه در سال های اخیر با بحران هایی جدی در زمینه گرمایش زمین و محدود شدن منابع آبی در دسترس خود روبه رو شده اند و اقدام هایی را برای مدیریت بحران و تضمین دسترسی پایدار به منابع آبی خود در پیش گرفته اند. بحث ها و مطالعات پیشین در منابع فارسی و انگلیسی، بیشتر بر تأثیر مسائل آب بر روابط دو کشور یا بررسی ساختارهای حکمرانی آب به طور جداگانه در دو کشور متمرکز بوده است؛ در حالی که در مقاله حاضر تلاش شده تا برای نخستین بار به شکلی مقایسه ای، واکنش های دو کشور به بحران آب بررسی و تحلیل شود. در همین راستا، به شکلی منظم، اثرات گرمایش جهانی بر منابع آب در ایران و ترکیه بررسی و چارچوب های حکمرانی و واکنش های سیاستی و اثربخشی آن ها در هر دو کشور ارزیابی شده است. پرسش اصلی مقاله این است که حکمرانی منابع آب در دو کشور ایران و ترکیه در سال های 2014 تا 2024 را چگونه می توان از جنبه های نهادی حکمرانی و اثربخشی سیاست های اتخاذشده با هم مقایسه کرد؟ فرضیه ای که در پاسخ به این پرسش به روش توصیفی و تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته این است که «حکمرانی نهادی منابع آب در ایران در سال های 2014 تا 2024، بیشتر معطوف به مدیریت عرضه و به شیوه ای متمرکز بوده و تسکین های کوتاه مدت و ناپایداری را در مواجهه با بحران آب ایجاد کرده است؛ در حالی که در همین مدت، ترکیه به سمت مدیریت مشارکت طلبانه و مدیریت سمت تقاضا حرکت کرده و به پیشرفت هایی محلی در مدیریت آب دست پیدا کرده است». یافته مقاله بر آسیب پذیری های مشترک، ظرفیت های حکمرانی متفاوت و نیاز به استراتژی های مدیریت یکپارچه منابع آب در شرایط عدم قطعیت اقلیمی در این دو کشور تأکید کرده است.