شهاب الدین ناظر فصیحی

این پژوهش با هدف واکاوی مکانیسم های هویت سازی هیأت ها و طراحی الگوی آینده نگر به منظور تقویت نقش آنان در استحکام هویت اسلامی انجام شده است. هدف اصلی، شناسایی و تحلیل عوامل کلیدی و ارائه چشم اندازهای ممکن جهت تحول ساختاری هیأت ها در چارچوب انقلاب اسلامی است. روش تحقیق از رویکرد ترکیبی بهره برد؛ از یک سو با استفاده از نظریه داده بنیاد، مصاحبه های عمیق با ۳۰ مدیر هیئات مذهبی صورت گرفت و از سوی دیگر با سناریونویسی به کمک نظرسنجی دلفی از ۲۰ خبره، سناریوهای محتمل برای آینده تدوین گردید. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه های ساختاریافته، گزارش های روایی و شاخص های پایداری بودند. داده ها با استفاده از روش های کیفی و کمی تحلیل شده و نرم افزارهای آماری مرتبط به کار گرفته شدند. یافته های پژوهش نشان از وجود مکانیسم های کلیدی در فرآیند هویت سازی دارد؛ که شامل: (۱) الگوسازی معنایی (تبدیل عاشورا به سبک زندگی)، (۲) جامعه پذیری دینی (مشارکت آیینی) و (۳) انباشت سرمایه نمادین (شهید، پرچم)؛ است. همچنین، چهار سناریوی آینده به دست آمده به ترتیب تمدن ساز با احتمال وقوع (۳۵ درصد)، بوروکراتیک (۳۰ درصد)، مقاومت خودجوش (۲۵ درصد) و انزوای کامل (۱۰ درصد) ارائه شده است. به علاوه، راهبرد بهینه به صورت شبکه سازی سه ضلعی (هیأت-حوزه-دانشگاه) به همراه اقتصاد هیئتی (وقف دیجیتال) پیشنهاد گردید. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که پایداری هویت انقلاب اسلامی، مستلزم تحول هیأت به «پلتفرم های تمدن ساز» با محوریت نوآوری دیجیتال و مدیریت پارادوکس حمایت نهادی است.