معمای دموکراسی در عصر هوش مصنوعی: بازتعریف قدرت، چالش ها و سناریوهای آینده(مقاله علمی وزارت علوم)
منبع:
آینده پژوهی ایران دوره ۹ پاییز و زمستان ۱۴۰۳ شماره ۲
218 - 241
حوزههای تخصصی:
هدف: این پژوهش با هدف بررسی ابعاد مختلف تأثیرات متقابل هوش مصنوعی و دموکراسی بر ساختار قدرت در جوامع دموکراتیک و ارائه سناریوهای محتمل آینده انجام شده است. در این راستا، به دنبال پاسخ به این سؤال هستیم که هوش مصنوعی چگونه می تواند ساختار قدرت را دستخوش تغییر کرده و چه آینده هایی برای دموکراسی در این عصر متصور است.روش: برای دستیابی به اهداف پژوهش، از رویکردی توصیفی - تحلیلی و ترکیبی بهره گرفته شده است. ابزارهای جمع آوری داده شامل تحلیل اسنادی، برگزاری پنل خبرگان با متخصصان حوزه های مرتبط، و انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با صاحب نظران بوده است. داده های گردآوری شده با استفاده از تکنیک های تحلیل مضمون و چارچوب نظری پژوهش، مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند.یافته ها: یافته های پژوهش در سه حوزه کلیدی «وزن گذشته»، «فشارهای حال» و «جاذبه های آینده» دسته بندی شده اند. نتایج نشان می دهد که میراث دموکراتیک و تجربیات تاریخی، فرصت ها و چالش های هوش مصنوعی، و آرمان های دموکراتیک، نیروهای تعیین کننده ای در شکل دهی آینده دموکراسی در عصر هوش مصنوعی هستند. تحلیل سناریوها نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند هم به تقویت دموکراسی و افزایش مشارکت شهروندان کمک کند، و هم به تمرکز قدرت و دست کاری افکار عمومی منجر شود.نتیجه گیری: سناریوها نشان می دهند که آینده دموکراسی در به شدت وابسته به تصمیمات و سیاست گذاری های فعلی است. مجموعه ای از راهکارها در سطوح سیاست گذاری، نهادی، اجتماعی و فردی پیشنهاد شد که شامل تدوین قوانین هوشمندانه، تقویت نهادهای نظارتی، توانمندسازی شهروندان و حمایت از ابتکارات دموکراتیک است. پژوهش تأکید دارد که با همکاری بین ذی نفعان مختلف، می توان از هوش مصنوعی برای ارتقای دموکراسی بهره جست.