محیا مومنی

هدف این مقاله بررسی اثرات کلان اقتصادی شرایط موجود طرح های بازنشستگی در جامعه رو به سالمندی ایران بر اقتصاد کشور است. برای این منظور، از یک مدل تعادل عمومی پویا در قالب مدل نسل های همپوشان و اطلاعات سری های زمانی حساب های ملی از سال 1350 تا 1398 استفاده گردیده است. فرض ضمنی در این مطالعه آن است که سالخوردگی جمعیت توسط مکانیسم الگوهای مصرف، متغیرهای اقتصادی را تحت تأثیر قرار داده و الگوی مصرفی افراد در جوانی و سالمندی نیز متفاوت است و همچنین به دنبال تغییر الگوی مصرف در نسل های متفاوت، الگوی پس انداز افراد نیز متفاوت خواهد بود که به تبع آن، سرمایه گذاری و نرخ بهره نیز بین دو نسل یادشده، تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. لذا در این مقاله، با در نظر گرفتن این پیش فرض، دو سناریو بررسی شده است. سناریوی عدم اصلاحات طرح های بازنشستگی و سناریوی اصلاحات طرح های بازنشستگی. سپس آثار شوک ناشی از تغییرات الگوی مصرف وارد شده بر متغیرهای کلان اقتصادی نظیر تغییرات الگوی پس انداز (به سبب تغییرات الگوی مصرف خانوار در دوران زندگی)، سرمایه گذاری، نرخ بهره، تولید ناخالص ملی سرانه و مخارج دولت در دو نظام تأمین اجتماعی توازن هزینه و درآمد (PAYG)، و نظام تأمین اجتماعی اندوخته گذاری کامل (FF) بررسی گردیده است. نتایج به دست آمده بیانگر این است که سالمندی جمعیت و عدم اجرای اصلاحات ساختاری طرح های بازنشستگی در جامعه، تولید ناخالص ملی سرانه را کاهش داده و منجر به کاهش در میزان پس انداز ملی سرانه نیز شده است. سناریوی دوم بیانگر این است که اجرای اصلاحات ساختاری، تولید ناخالص ملی سرانه را کمتر کاهش داده و منجر به افزایش پس انداز خواهد شد.