ماهرخ منصف

در این پژوهش کوشیدیم تا در چارچوب نظریه خودواحد-وزنی (Ladd, 1996) و با بهره گیری از دسته بندی کانون در چارچوب نظریه ساخت اطلاع لمبرکت (Lambrecht, 1994) به بررسی آوا شناختی انواع کانون گسترده و کانون محدودِ اطلاعی و اصلاحی در زبان فارسی بپردازیم. سپس، با تحلیل تغییرات زیروبمی در منحنی های آهنگ جمله های ضبط شده به پرسش های پژوهش پاسخ دهیم. در بررسی و تحلیل داده ها سه نشانه نوایی دامنه زیروبمی یا سطح ارتفاع قله زیروبمی، ترادف و دیرش عناصر زنجیره ای دارای تکیه زیروبمی عمدتاً موردنظر بود. یافته ها نشان داد که در جمله های خبری در حرکت از کانون جمله ای به کانونی موضوعی در سازه دوم به عنوان یک سازه مشترک در هر 6 شرایط کانونی شاهد افزایش دامنه زیروبمی هستیم. درمورد ترادف نیز می توان گفت که در حرکت از کانون جمله ای به کانون گزاره ای وکانون موضوعی در جایگاه سازه دوم ترادف زودهنگام تر رخ می دهد و در کانون موضوعی اصلاحی نسبت به حالت اطلاعی ترادف زودهنگام تر است. در هر سه کانون جمله ای، گزاره ای و موضوعی دیرش سازه کانونی اول بیش از سازه کانونی دوم و در سازه دوم بیش از سازه سوم است. درسازه کانونی دوم نیز در حرکت از کانون جمله ای به گزاره ای و موضوعی شاهد افزایش دیرش هجای تکیه بر کانونی هستیم.