مژده سادات طباطبایی

هدف پژوهش حاضر بررسی وضع موجود تألیف کتب درسی و الکترونیک در نظام آموزش و پرورش است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با روش داده بنیاد انجام گرفت. جامعه آماری شامل کارگزاران اصلی دخیل در تألیف کتب درسی شامل؛ مؤلفان دفتر تألیف کتب آموزش و پرورش، معلمان مدارس، مدیران و اولیا دانش آموزان بودند؛ که از طریق نمونه گیری هدفمند از نوع ملاک محور انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختار یافته با ده نفر از معلمان، شش نفر از مؤلفان، چهار نفر از مدیران مدارس، نه نفر از اولیا دانش آموزان جمع آوری شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی استفاده شد. برای تأمین روایی و پایایی از معیارهای لینکن و کوبا استفاده شد. نتایج پژوهش، نشان دهنده بیست و یک مفهوم محوری و هفت مقوله منتخب است که در قالب الگوی پارادیمی شامل چندپارگی و بی توجهی به رویکرد تخصصی در نظام تألیف به عنوان مقوله محوری و شرایط علّی (تمرکزگرایی سیستمی، ضعف در دانش تألیف، نبودن تعاملات و شبکه ارتباطی)، عوامل زمینه ای (عوامل محیطی_ ساختاری)، شرایط مداخله ای تسهیل گر (محتوا محوری نظام آموزشی، شیوایی کتب درسی، خرد جمعی در تألیف)، شرایط مداخله گر محدودکننده (نبودن تناسب در محتوای کتب درسی با نیازهای دانش آموزان، تسلط نداشتن مؤلفان بر دانش تألیف، انحصارگرایی در تألیف)، راهبردها (انتخاب دامنه وسیع محتوایی، سازمان دهی تداومی و تراکمی محتوا، اعتباربخشی و اعتبارسنجی چندجانبه تألیفات، توجه به رویکردهای نوین و به روزرسانی محتوا، شبکه سازی و تعامل گرایی در فرایند تألیف) و پیامد (ضعف در محتوای آموزشی کتب درسی) سازمان یافت.